Categories: Uncategorized

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 4)

Với sự suy giảm không tránh được của đĩa than, kể từ đây ngành công nghiệp âm thanh bắt đầu được chứng kiến một cuộc cạnh tranh khác giống như đĩa than từng thực hiện cách đấy hơn 70 năm: cuộc chiến định dạng, ở cả lĩnh vực audio cũng như video.

Nếu nhận xét một cách khách quan, chất âm của băng cassette không thể bằng đĩa than, cả độ bền cũng kém hơn hẳn. Băng cassette rất nhanh chóng xuống cấp, sau khi dùng một thời gian dễ xuất hiện vấn đề rối băng khi đang chơi. Thế nhưng ưu điểm của băng cassette là không bị trầy xước hay bị bỏ đoạn. Đây được xem như là thế mạnh ban đầu của định dạng cassette. Hơn nữa, đĩa than kể từ thời kỳ Hậu Disco đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Một cuộc cách mạng về công nghệ khác lại xuất hiện, lần này dưới dạng công nghệ âm thanh mới kiêm luôn định dạng lưu trữ chỉ có thể chơi chứ không thu âm đè lên được. Các bản thu digital và đĩa CD giai đoạn này chính thức có mặt, mở ra một cuộc chiến định dạng mới khốc liệt nhất trong lịch sử.

Trước khi đi sâu hơn, chúng ta hãy cùng bàn ra một chút về một chủ đề không mấy liên quan. Băng video và băng audio vốn từ trước đã tồn tại song song cùng với nhau. Ngành công nghiệp phim ảnh từng chống lại sự phát triển của đầu thu băng VCR một cách quyết liệt vào đầu những năm 80. Họ khăng khăng cho rằng băng video chỉ được phép bán và lưu giữ thay vì cho thuê và trả lại các cửa hàng do lo sợ ảnh hưởng đến lợi nhuận sau này. Nỗ lực đó thất bại, và cũng giống như trường hợp của băng cassette với RCA, Hollywood nhận ra rằng xem phim tại nhà hay ra rạp mua vé cũng giống như những hoạt động bổ sung, hỗ trợ cho nhau chứ không hề mang tính cạnh tranh. Thậm chí mối lo về sự đe dọa của băng video còn là một trò đùa, vì ban đầu chẳng ai biết thu băng bằng đầu VCR như thế nào cả.

Cho dù là về công nghệ phim ảnh hay âm nhạc, không thể phủ nhận rằng thành công về mặt thương mại chỉ có được khi mà thiết bị phần cứng đã được chuẩn hóa và định dạng phần mềm trở nên phổ biến, thống trị trên thị trường. Hãy lấy trường hợp của âm thanh quadraphonic làm ví dụ. Hệ thống âm thanh bốn kênh được mệnh danh là “stereo kép” này xuất hiện vào đầu thập niên 70 và ngay từ những ngày đầu tiên, định mệnh của nó đã là thất bại. Ở thời điểm Quadraphonic xuất hiện, có ba hệ thống mã hóa – giải mã dành riêng cho công nghệ này: hai hệ thống ma trận / pha vi sai có tên là QS Regular Matrix và SQ Quadraphonic. Hệ thống thứ ba có tên là CD-4 dành riêng cho đĩa than, sử dụng một loại cartridge đặc biệt với đáp tuyến lên đến 40kHz để bắt được tín hiệu dẫn trên rãnh đĩa đặc dụng và gửi tín hiệu ấy đến phần giải mã của thiết bị. Mỗi hệ thống sử dụng một định dạng riêng, và rắc rối ở chỗ không một hệ thống nào trong ba hệ thống kể trên thực sự đem đến một chất âm ấn tượng. Các hãng thu âm lớn khi ấy không quyết định được họ nên hỗ trợ cho hệ thống nào. Vì không có bất cứ hãng thu âm lớn nào sẵn sàng hỗ trợ (thực chất, họ chờ đợi để xem hệ thống nào sẽ chiếm được ưu thế trên thị trường), số lượng các nội dung cho hệ thống âm thanh 4 kênh rất nghèo nàn, không đủ để thỏa mãn người nghe.

Cũng vì không xác định được định dạng để hỗ trợ, trong khi các hệ thống hai kênh vẫn chiếm phần lớn trên thị trường, các nhà sản xuất thiết bị rất miễn cưỡng khi phải đưa các mạch giải mã này vào sản phẩm của mình. Vì thế nên một AV receiver phải có đến ba mạch Quadraphonic, dẫn đến việc đội giá sản phẩm lên rất nhiều. Chẳng ai thực sự muốn mua những chiếc AV receiver với giá cắt cổ ấy trong khi số lượng băng, đĩa nghe được lại chẳng có là bao. Dưới áp lực của thị trường, chủ yếu từ thái độ lạnh nhạt của các nhà sản xuất receiver cũng như các hãng thu âm, không một hệ thống nào thành công được. Và thế là đến giữa thập niên 80, Quadraphonic lặng lẽ biến mất khỏi thị trường.

Đối với cuộc chiến định dạng video, Sony cũng từng có thất bại tương tự. Định dạng Betamax của họ từng là thiết bị VCR thành công đầu tiên khi ra mắt năm 1975. Thế nhưng nó đã bị đối thủ VHS nhanh chóng càn quét, bất chấp việc Betamax xuất hiện trước và có chất lượng cao hơn. Băng VHS không chỉ có thời lượng dài hơn mà số lượng phim xuất hiện trên định dạng này cũng nhiều hơn Betamax, dẫn đến việc thu hút hết người dùng. Nếu như Sony cũng sở hữu thư viện phim tương tự, tình hình có thể đã thay đổi. Rất nhanh chóng, Betamax đi theo con đường của Quadraphonic – rơi vào lãng quên.

Akio Morita, đồng sáng lập của Sony cuối cùng cũng nhận trách nhiệm cho sự ra đi của Betamax. Sở dĩ VHS có thể nổi lên trở thành một định dạng cạnh tranh là vì Sony đã quá chậm trễ trong việc cấp phép công nghệ cho các công ty điện tử khác của Nhật, khiến họ tìm đến một định dạng dễ tiếp cận hơn – VHS và từ đó giúp định dạng này thống trị trên thị trường. Nhưng thực tế cho thấy vấn đề còn phức tạp hơn. Chẳng hạn, đầu máy VHS đơn giản, dễ sản xuất và giá rẻ hơn. Băng VHS có thời lượng 3 tiếng trong khi băng Betamax chỉ dài 1 tiếng, không đủ cho một bộ phim…

Sony tất nhiên đã nhận được một bài học quá đắt giá nên không bao giờ lặp lại sai lầm này. Năm 1988, họ mua lại CBS Records với giá 2 tỷ đô la. Với tư cách là nhà sản xuất đầu máy CD hàng đầu, giờ đây Sony đã có một thư viện đồ sộ với không ít tên tuổi lớn để bán kèm cùng với thiết bị của mình.

(Hết kỳ 4)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 1)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 2)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 3)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 5)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 6)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 7)

Nguyễn Hào

Lan Nguyễn

Recent Posts

TEAC NR-7CD – Thiết bị tất cả-trong-một ở tầm cao mới

Nếu cần xây dựng một hệ thống âm thanh truyền thống nhưng vẫn đáp ứng…

12 hours ago

Marantz SR8012 – AV receiver đầu bảng của Marantz

Cho đến nay, đây vẫn là một trong những receiver cao cấp, mạnh mẽ, đáng…

12 hours ago

AudioQuest Silver Cloud – Dây nguồn đầu bảng cho phân khúc tầm trung của AudioQuest

Vẫn sử dụng những công nghệ quen thuộc làm nên dòng dây nguồn Wind, thế…

13 hours ago

Elipson Prestige Facet 8B – Đáng giá với phân khúc tầm trung

Cặp loa bookshelf Prestige Facet 8B sẽ đưa người nghe đi hết từ bất ngờ…

13 hours ago

Line Preamp Audio Research Reference 10– Vượt qua những giá trị hàng đầu

Với những giá trị từ cổ điển cho đến hiện đại, line preamp Audio Research…

14 hours ago

Sonus Faber Chameleon T – “Tắc kè đổi màu” của Sonus Faber

Kết hợp chất âm truyền thống, kỹ thuật chế tác đổi màu và khả năng…

2 days ago