Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 7)

Ngày nay, đĩa CD có giá thành rất rẻ và ai cũng có thể tiếp cận được. Thế nhưng đã từng có thời kỳ giá của đĩa than thậm chí còn rẻ hơn cả CD.

Ngay từ đầu, các cửa hàng bán lẻ đã phải đặt câu hỏi về sự thay đổi này. Trong quá trình thay đổi từ đĩa than sang CD, cảm nhận của họ rất đơn giản: Các cửa hàng bán đĩa đang bị “quay” đến mức chóng mật. Một vài người tỏ ý phàn nàn nhưng điều đó cũng chỉ rơi vào trong vô vọng. Một trong những phàn nàn ấy đến từ người đứng đầu chuỗi cung cấp. Nhà đầu tư Stanley P. Gold, người sở hữu công ty Shamrock Holdings – chủ quản của chuỗi cửa hàng Music Plus và một loạt cửa hàng bán đĩa khác trong thời gian ấy, đã cố gắng kêu gọi thay đổi từ năm 1990. Phát biểu tại một hội nghị âm nhạc, Gold đã chỉ trích một loạt nhà điều hành của các công ty thu âm lớn, gọi họ “những kẻ đầu sỏ” sẵn sàng tăng giá sản phẩm quá cao. Gold đề nghị hạ giá bán buôn đĩa CD từ 10 đô xuống còn 7 đô. Liên minh ngành công nghiệp thu âm không đồng ý với mức giá mà ông đưa ra, nhưng Gold khăng khăng bằng được vì ông cho rằng giá sản xuất một chiếc đĩa CD lúc ấy đã hạ từ 2.5 đô la xuống còn 1.25 đô la.

dia cd co

Đã có người dám đứng lên thì sẽ có người hưởng ứng, dù rằng sự phản kháng này cũng chỉ tương đối lẻ tẻ. Trong vòng vài tháng của năm 1990, chủ sở hữu của một cửa hàng đĩa ở Virginia tên là David Campbell cũng đứng lên phản đối giá đĩa CD quá cao. Ông cho rằng các hãng thu âm có thể bán được doanh số đĩa CD lên gấp 3 lần với một mức giá cạnh tranh so với băng cassette thu trước. Sự phản kháng của Campbell cũng thu hút được phần nào chú ý nhưng không kéo dài. Cụ thể, ông đã làm một việc không khác gì Don Quixote đánh nhau với cối xay gió. Năm 1989, Campbell đã mua hơn 30 nghìn đĩa CD về cho cửa hàng của ông, The Music Man, tại một trung tâm mua sắm ở Norfolk. “Chúng cứ yên vị ở đấy, chẳng bán được tí nào.” Ông cho biết. “Đống đĩa ấy suýt nữa thì làm cho tôi phá sản.” Thế là Campbell quyết định hạ giá đĩa CD xuống còn 11.98 đô la thay vì để mức giá thông thương 15.98 hay 16.98 đô. Campbell chia sẻ rằng trong tháng ấy doanh số của ông tăng lên gấp ba lần, từ 19,500 đô la lên hơn 70 nghìn. Tất nhiên, khung giá mà Campbell đề ra quá thấp nên doanh thu tăng cũng chỉ là tạm thời. Về lâu dài, ông bị lỗ và phải tăng giá trở lại. Thế nhưng, trước đó cửa hàng của Campbell đã kịp được đưa hẳn lên trang quảng cáo của Billboard năm 1990, thách thức toàn ngành công nghiệp âm nhạc đi theo sự dẫn dắt của mình và cắt giảm giá đĩa nhạc.

Truyền thông quốc gia đổ xô theo câu chuyện của Campbell, nhưng động thái của các hãng thu âm chỉ là bình tĩnh chờ đợi cho đến khi mọi thứ đi qua. Những câu chuyện như của Campbell không phải độc nhất, nhưng những phản kháng như thế sẽ chẳng bao giờ có kết quả thực sự. Đĩa than đã biến mất. Giờ đây thế giới thuộc về đĩa CD. Có thể thấy trong cuộc chiến này định dạng mới đã giành được phần thắng. Thế nhưng điều này chỉ có thể thành hiện thực nhờ vào một chiến dịch khá bất công và nhiều mưu mô đằng sau đó.

Âm nhạc đại chúng đứng trước chiều hướng này cũng dần thay đổi theo chiều hướng có lợi cho CD. Những tác động gây chia rẽ của vũ trường đã chia thế giới ra thành nhiều bên độc lập, loại trừ lẫn nhau vào những năm 1980. Sự chia rẽ đã trở nên quá phổ biến, vì mọi phong cách, thể loại và nhóm nhỏ đều có hệ thống hỗ trợ riêng. MTV và video ca nhạc làm lu mờ đài phát thanh và đĩa đơn, làm cho truyền hình trở thành phương tiện phổ biến đối với thế hệ người hâm mộ mới. Sự miễn cưỡng của MTV khi phát sóng video của các nghệ sĩ da đen thời kỳ đầu, phản ứng dữ dội của những đài radio FM chuyên về nhạc disco đã gây ra một cuộc tranh cãi lớn vào đầu những năm 80. Cuộc xung đột cuối cùng chỉ dịu đi khi các ông lớn truyền thông ra tay, bởi vì CBS đe dọa sẽ rút hết các video của họ nếu MTV không chịu thoáng hơn và cuối cùng mọi chuyện đã đâu vào đây. Michael Jackson là hình tượng đầu tiên xóa nhòa đi ranh giới màu da (ít nhất ở trong lĩnh vực nhạc pop). Mười năm sau, miền trung nước Mỹ đã bị chinh phục bởi một dòng video hip-hop được phát liên tục từ cả hai bờ đất nước.

(Hết kỳ 7)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 1)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 2)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 3)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 4)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 5)

Những ngày suy tàn của đĩa than (phần 6)

Nguyễn Hào

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Hegel Music Systems – Một thương hiệu đáng chú ý từ Na Uy