Categories: Uncategorized

Những ngộ nhận thường gặp của audiophile (phần 3)

Ở phần này, ta sẽ tiếp tục tìm hiểu về một số ngộ nhận, hiểu nhầm thường gặp của giới audiophile đối với thiết bị âm thanh.

Ngộ nhận 6: Các bộ xử lý tâm thính học (Psychoacoustic processor) như SPL SX2 hoạt động bằng cách chỉnh sửa lỗi pha xuất hiện trong chuỗi thiết bị âm thanh

Một số bộ xử lý tâm thính học sử dụng phương pháp nén dựa vào tần số để khiến bản nhạc có chất âm “rõ ràng” hơn, một số khác khác lại đưa thêm méo vào các khoảng tần số cao. Việc làm lệch pha một kênh audio riêng biệt không tạo ra bất cứ thay đổi nào, trừ phi chính bản thân kênh đó đang xuất hiện thay đổi. Tuy nhiên, làm lệch pha chỉ một kênh của một tín hiệu hai kênh có thể ảnh hưởng đến việc xác định vị trí stereo.

Pha (phase) là một trong những thuật ngữ khó nắm bắt, hay bị lạm dụng bởi những người chưa thực sự hiểu về nó. Thứ nhất, thuật ngữ pha hay được dùng trong những trường hợp liên quan đến phân cực (polarity) và điều này sai hoàn toàn. Nếu ta đổi dây trong đường tín hiệu, khiến tín hiệu dương cực làm cho driver thu vào trong thay vì đẩy ra ngoài thì đó là đảo phân cực chứ không phải làm lệch pha pha. Lệch pha thực chất chỉ là thêm một khoảng độ trễ thời gian rất nhỏ, với thời lượng độ trễ phụ thuộc vào tần số. Như vậy, ở mọi loa và phân tần, thậm chí ở mọi EQ, sự lệch pha sẽ không bao giờ tránh khỏi và nó xuất hiện một cách tự nhiên. Đối với thiết kế loa và phân tần, lệch pha có thể là một yếu tố quan trọng, nhưng đó là vì âm thanh với dải tần số gần sát điểm phân tần sẽ tỏa ra ở cả hai loa cùng lúc. Lúc này, lệch pha sẽ khiến cho hai âm thanh này chăn nhau một phần, khiến cho năng lượng âm thanh bị hao hụt đi. Nhưng bất kể lúc nào đứng ở trước loa, chỉ cần lùi một bước là ta đã tự tạo ra một lượng lớn lệch pha ở các dải tần số cao rồi.

Nhìn chung, khi sử dụng bộ tạo lệch pha (phase shifter) để kiểm tra, có thể thấy tác động của lệch pha tương đối nhẹ. Thiết bị này hoạt động bằng cách tạo lệch pha cho tín hiệu, sau đó kết hợp tín hiệu gốc với tín hiệu bị lệch pha, từ đó tạo ra một loạt đỉnh và đáy trên đáp tuyến tần số. Trong quá trình xoay núm shift, ta có thể nghe thấy rõ sự thay đổi về mặt độ sâu của âm thanh khi đang được xử lý. Thế nhưng chỉ cần ngừng xoay núm là chất âm sẽ bình ổn trở lại và lệch pha sẽ không còn nghe được nữa.

Ngộ nhận 7: Thay thế tụ và điện trở trong preamp/power-amp bằng loại cao cấp hơn sẽ đem đến chất âm hay hơn.

Ngoại trừ trường hợp tụ bị hỏng (cho phép dòng một chiều đi qua), hoặc thay đổi giá trị sau một thời gian dài sử dụng do các yếu tố tác động từ bên ngoài (chẳng hạn như nhiệt độ), việc thay tụ gần như không cải thiện được gì. Ngay cả trường hợp dùng điện trở màng kim loại để thay thế cũng vậy. Điện trở màng kim loại quả thật có độ nhiễu ồn thấp hơn các loại khác, nhưng nó chỉ xuất hiện thay đổi khi lắp trên một số mạch nhất định, chẳng hạn như tầng đầu vào của một preamp có độ lợi cao dành cho micro. Cũng không sai khi nhận xét rằng các loại tụ khác nhau ít nhiều phù hợp với những loại mạch khác nhau. Tuy nhiên, nếu cho rằng kỹ sư thiết kế ampli hoặc mixer không dùng đúng linh kiện ngay từ đầu thì làm thế nào để giải thích được rằng các phần còn lại của thiết bị vẫn rất ổn? Khi đánh giá một cách công bằng, ta phải thừa nhận rằng những thiết bị âm thanh đời rất cổ thường sử dụng điện trở hợp chất carbon (carbon composition resistor), và thay các điện trở này đi có thể tạo ra sự khác biệt rất rõ rệt. Nhưng các thiết bị âm thanh trong vòng 30 năm trở lại đây thường dùng điện trở màng carbon cùng tụ điện có chất lượng khá ổn, do đó việc thay thế không đem lại hiệu quả rõ rệt.

Nếu như mixer hay preamp đã có chất âm trong, rõ, các thông số cũng cho thấy độ méo gần như không thể đo đường cùng một đáp tuyến tần số rất phẳng, việc nâng cấp hoàn toàn không cần thiết. Tất nhiên, ta cần hiểu con số độ méo tiếng 0.01% là tổng độ méo của tất cả linh kiện. Bên cạnh đó, nó còn là kết quả đo được ở mức 80dB thấp hơn tín hiệu gốc. Do đó, cách duy nhất để giữ được sự chi tiết, trung thực của tín hiệu chính là đảm bảo lượng linh kiện trên đường tín hiệu càng ít càng tốt.

(Hết kỳ 3)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây

Những ngộ nhận thường gặp của audiophile (phần 1)

Những ngộ nhận thường gặp của audiophile (phần 2)

Những ngộ nhận thường gặp của audiophile (phần 4)

Nguyễn Hào

Lan Nguyễn

Recent Posts

TEAC NR-7CD – Thiết bị tất cả-trong-một ở tầm cao mới

Nếu cần xây dựng một hệ thống âm thanh truyền thống nhưng vẫn đáp ứng…

10 hours ago

Marantz SR8012 – AV receiver đầu bảng của Marantz

Cho đến nay, đây vẫn là một trong những receiver cao cấp, mạnh mẽ, đáng…

11 hours ago

AudioQuest Silver Cloud – Dây nguồn đầu bảng cho phân khúc tầm trung của AudioQuest

Vẫn sử dụng những công nghệ quen thuộc làm nên dòng dây nguồn Wind, thế…

11 hours ago

Elipson Prestige Facet 8B – Đáng giá với phân khúc tầm trung

Cặp loa bookshelf Prestige Facet 8B sẽ đưa người nghe đi hết từ bất ngờ…

11 hours ago

Line Preamp Audio Research Reference 10– Vượt qua những giá trị hàng đầu

Với những giá trị từ cổ điển cho đến hiện đại, line preamp Audio Research…

12 hours ago

Sonus Faber Chameleon T – “Tắc kè đổi màu” của Sonus Faber

Kết hợp chất âm truyền thống, kỹ thuật chế tác đổi màu và khả năng…

2 days ago