Những ngộ nhận thường gặp của audiophile (phần 4)

Trong kỳ này, chúng ta sẽ tìm hiểu nốt về một số ngộ nhận, hiểu nhầm thường gặp của giới audiophile đối với thiết bị âm thanh.

Ngộ nhận 8: Equalizer của Anh thiết kế sẽ có chất âm hay hơn equalizer đến từ các quốc gia khác.

Đây là một suy nghĩ khá chủ quan và nặng tính phân biệt. Ở một mạch EQ, những thứ duy nhất nên thay đổi chỉ là tần số trung tâm, khoảng tăng cường/suy hao và hệ số Q (băng thông). Rất nhiều năm về trước, trước cả khi parametric EQ trở nên phổ biến ngay cả trên các thiết bị giá bình dân, EQ trên bàn mixing thường chỉ cung cấp một lượng rất giới hạn các tần số cố định, có thể lựa chọn thông qua switch gạt. Hệ số Q cũng bị cố định ở bất cứ con số nào mà nhà thiết kế tin là đem lại chất âm giàu nhạc tính nhất. Vì thế, từ rất lâu về trước, khác biệt giữa các thương hiệu sản xuất EQ có thể nghe rõ bằng tai bình thường, một nhà thiết kế có thể lựa chọn một loạt tần số cố định với hệ số Q cho trước, trong khi nhà thiết kế khác sẽ chọn tần số và hệ số Q khác. Tuy nhiên, EQ không nên có chất âm rõ rệt, việc duy nhất nó cần làm chỉ là đưa tín hiệu đi qua. Có thể một số mạch EQ có thể hiện chất âm khác nhau khi đạt tới ngưỡng quá tải dẫn đến xén ngọn tín hiệu, nhưng thông thường người ta sẽ không để EQ hoạt động tới mức đó. Một lý giải khác cũng khá phù hợp, đó là các EQ rất xưa thường dùng cuộn cảm, và cuộn cảm có thể tạo nhiễu rung, từ đó thêm méo tín hiệu vào. Tuy nhiên, các thiết kế hiện đại chuyển sang sử dụng op-amp và tụ điện vì cuộn cảm thực sự có vấn đề (chưa kể giá thành của chúng không hề rẻ).

dan am thanh equalizer

Đối với các EQ cho dải trung, hệ số Q thấp cho phép tạo rat hay đổi rất lớn đến chất âm trong khi chỉ gia cường hoặc cắt giảm rất ít, không ảnh hưởng quá nhiều đến bản nhạc. Hệ số Q cao sẽ đưa hiệu ứng cộng hưởng vào âm thanh. Điều này có thể có ích, chẳng hạn như đưa âm thấp của tiếng trống lẫy về 0 và tập trung vào các âm cao hơn. Tuy nhiên, bất cứ parametric EQ chất lượng tốt nào cũng có thể chỉnh hệ số Q cao hoặc thấp để có được những hiệu ứng mong muốn. Vì thế, cái gọi là “chất âm của EQ Anh Quốc” có thể tái tạo lại trên bất cứ parametric EQ toàn dải nào.

Ngộ nhận 9: Phân cực tuyệt đối (absolute polarity) của microphone hay loa sẽ tạo nên khác biệt có thể nghe được

Cho đến nay, chúng ta vẫn chưa thể xác định được việc đảo phân cực của một tín hiệu, hoặc hai trong trường hợp tín hiệu stereo, có thể tạo nên khác biệt nghe được không. Chúng ta phải thừa nhận rằng trong một số trường hợp, phân cực tuyệt đối có thể tạo nên khác biệt, chẳng hạn như các trường đoạn trống bass. Nhưng trên thực tế, chưa ai chứng minh được rằng phân cực tuyệt đối có thể nghe được cả.

Trong trường hợp bàn mixing có switch đảo phân cực, người dùng có thể kiểm tra bằng cách nghe thử một đoạn trống bass rồi đẩy switch. Sự phân cực không đủ để tạo ra cảm giác có người thật đánh trống trong khi đang người điều khiển đang ngồi nghe ở phòng điều khiển, bởi mỗi tiếng trống sẽ khác nhau đôi chút. Cách duy nhất để so sánh phân cực tuyệt đối là nghe một đoạn thu lặp thu lại tiếng trống để đảm bảo mọi tiếng đập đều giống nhau.

Ngộ nhận 10: Thay thế bộ chuyển đổi digital sang analog và analog sang digital có thể cải thiện chất âm của một bản thu digital.

Rất khó để kết luận rằng mọi thiết bị chuyển tín hiệu analog sang digital chất lượng cao đều có tiếng giống nhau, cũng như không thể nói rằng một số thiết bị đời cũ có chất âm khác biệt hơn. Trên thực tế, có thể sự khác biệt này tồn tại ở mức độ rất thấp và chỉ một số người có thể nghe được. Tuy nhiên, trên thực tế, ngay cả những kỹ sư giàu kinh nghiệm cũng phải thừa nhận rằng họ không nghe thấy bất cứ thay đổi nào khi chuyển sang những loại DAC hay ADC chuyên dụng khác. Hơn nữa, khả năng cảm nhận của mỗi người cũng khác nhau và bản thân cách xử lý tín hiệu ở não bộ của mỗi người cũng không giống nhau. Vì thế, có người có thể cảm nhận được sự thay đổi, có người thì không. Chưa kể cho dù có thay đổi đi chăng nữa, sẽ có người cảm thấy những thay đổi ấy rất đáng giá nhưng có người lại không cho là như vậy. Đây là một vấn đề rất nặng tính chủ quan và vì thế không có bất cứ câu trả lời rõ ràng nào cho ngộ nhận này.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây:

Những ngộ nhận thường gặp của audiophile (phần 1)

Những ngộ nhận thường gặp của audiophile (phần 2)

Những ngộ nhận thường gặp của audiophile (phần 3)

Nguyễn Hào

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lịch sử hình thành Wharfedale