Những thương hiệu tiên phong trong lịch sử hi-fi: Audio Research

Có người từng nói William Zane Johnson đã kéo lùi lịch sử audio lại 20 năm, thế nhưng không thể phủ nhận rằng những chiếc ampli của Audio Research đã góp phần rất lớn trong việc khôi phục lại danh tiếng của thiết bị này.

Audio Research là một trong những hãng âm thanh nổi tiếng nhất của Mỹ chuyên về sản xuất ampli, bên cạnh những tên tuổi lớn như McIntosh hay VTL. Những chiếc ampli đèn của hãng luôn nổi tiếng nhờ chất lượng khá toàn diện, từ mức độ hoàn thiện của sản phẩm cho tới khả năng trình diễn và chất lượng âm thanh cũng như tính ổn định khi hoạt động. Thế nhưng, không phải ai cũng biết rằng thời kỳ thương hiệu này mới ra mắt, chính cha đẻ của nó – William Zane Johnson đã phải chịu chỉ trích khá nhiều.

audio reseach sp 2a

Những năm 70 của thế kỷ trước, khi chiếc ampli bán dẫn ngày càng tỏ ra nhiều ưu việt và dần thay thế cho ampli đèn, đã có một người đàn ông làm một công việc tưởng chừng như bất khả thi, đó là vực dậy lại sự sống cho một thiết bị âm thanh bị coi là đã đến lúc thải hồi. Người đàn ông ấy tên là William Zane Johnson. Khi trưng bày chiếc ampli đèn Dual 50 trong một cuộc triển lãm hi-fi năm 1970, William Zane Johnson đã được báo chí đánh giá là người quay bánh xe thời gian của ngành công nghiệp âm thanh lùi lại 20 năm. Nhưng chính việc làm của ông đã khởi đầu cho trào lưu “phục hưng” của ampli đèn và cho đến nay, công cuộc ấy vẫn còn tiếp tục mạnh mẽ sau tới 40 năm tiếp theo.

William Zane Johnson chính là người sáng lập nên Audio Research – một thương hiệu âm thanh góp phần làm nên ngành công nghiệp audio hi-end nước Mỹ. Giai đoạn chiến tranh thế giới thứ hai, ông từng phục vụ trong quân đội và chính tại đây, Johnson đã học những kiến thức đầu tiên về thiết bị điện tử. Sự nghiệp của ông bắt đầu từ năm 1959 khi mở một cửa hàng nhỏ bán thiết bị điện tử Minneapolis. Thời gian đầu tiên, Johnson chưa phát triển sản phẩm mà chỉ bán lại các mặt hàng từ những thương hiệu quen thuộc như McIntosh, Dynaco hay SCOTT. Tuy nhiên, là một người rất tài năng, chỉ sau một thời gian ông chủ tương lai của Audio Research có thể nghiên cứu và cải tiến những ampli có sẵn để mang đến chất âm tốt hơn, đồng thời tự sửa được những cỗ máy hỏng trong cửa hàng của mình.

audio reseach 250 se

Sự hiện diện của Audio Research chỉ bắt đầu từ năm 1970, sau khi cửa hàng của William Zane Johnson được một công ty khác mua lại hai năm trước đó. Những sản phẩm đầu tiên của Audio Research – power-amp Dual 50 cùng hai preamp SP-1 và SP-2 có thể xem như là màn ra mắt ngoạn mục. Thế nhưng, phải đến năm 1972, với sự ra mắt của chiếc preamp huyền thoại SP-3, Audio Research mới tự định vị mình là thương hiệu dẫn đầu trong mảng thiết bị audio hi-end sử dụng đèn điện tử. Những chiếc ampli của Audio Research nhìn chung không mấy thay đổi theo thời gian. Ampli thế hệ cũ có thể có dải cao mềm, ngọt hơn hơn so với thế hệ mới, thế nhưng dải trung huyền thoại vẫn gắn bó với các đời thiết bị Audio Research và không hề thay đổi chút nào.

audio research reference 3

Lý do khiến William Zane Johnson tập trung vào đèn điện tử thay vì bán dẫn cho dù sản phẩm của Audio Research cũng có những thiết bị bán dẫn, đó là vì chất âm của linh kiện bán dẫn không ổn. Những người đã từng trải nghiệm ampli Marantz, McIntosh, Citation và Dynaco ở thời kỳ vàng của Hi-fi đều nhận ra điều này. Ampli bán dẫn sẽ có độ méo hài tổng thấp hơn so với ampli đèn, thế nhưng hài âm mà thiết bị tạo ra là hài âm bậc lẻ chứ không phải hài âm bậc chẵn vốn dĩ dễ nghe hơn. Chúng ta không thể phủ nhận rằng ampli đèn có công suất không cao như ampli bán dẫn, nhiệt độ cao, dễ bị hỏng trong khi tiêu hao nhiều năng lượng. Thế nhưng chất âm của ampli đèn rất nhanh nhạy, ngọt ngào và giàu nhạc tính. Các kỹ sư thiết kế ampli đèn cũng không cần phải dùng nhiều hồi tiếp âm để thiết bị có thể hoạt động ổn định.

audio reseach ref6

Trong suốt thời gian dài của thập niên 70 và 80, những thông số tốt hơn của ampli bán dẫn cũng như review trên nhiều tạp chí audio đã khiến nhiều người tưởng rằng ampli đèn kém hơn về mọi mặt. Ampli bán dẫn có dải trầm tốt, độ trung tốt cũng như độ chi tiết cao, thế nhưng chất âm tổng thể thì không như vậy. Preamp SP-3 và power-amp D-75 của William Zane Johnson đã cho mọi người thấy rằng ampli đèn cũng có thể có độ trung tính và chi tiết cao. Và xét riêng về tính thực tế cũng như nhạc tính, không một ampli bán dẫn nào của thời kỳ ấy có thể bằng được. Từ năm 1970, có người nói rằng những chiếc ampli đèn sử dụng bóng 6L6, 12AX7, QA2 hay 6FQ7 của Audio Research đã kéo lùi ngành công nghiệp âm thanh tới 20 năm, nhưng với hơn 200 hãng sản xuất ampli đèn trên thế giới vào năm 1994, có thể thấy rằng nhận định đó không còn cơ sở giá trị nào nữa.

ampli reseach ref 160m

Một trong những giá trị quan trọng mà Audio Research mang lại cho khách hàng là sự cam kết đến tuyệt đối về chất lượng và dịch vụ. Điều này có nghĩa là khi sở hữu sản phẩm của Audio Research, người ta có quyền yên tâm thưởng thức mà không phải lo tới bất cứ điều gì. Kể cả đó là những chiếc ampli từ cách đây 40 năm thì hãng vẫn có linh kiện để thay thế, sửa chữa khi có yêu cầu. Do đó, trên thế giới hiện nay vẫn có nhiều người sử dụng những chiếc ampli từ thập niên 70 của Audio Research chứ không đổi sang các thiết bị mới, hiện đại hơn.

Nguyễn Hào