Những vật liệu hay được dùng để giảm chấn cho loa (kỳ 1)

Những vật liệu hay được dùng để giảm chấn cho loa (kỳ 1)

Sunday 20/01/2019 11:43 am GMT +7

Xem thêm:

Việc sử dụng có chọn lọc mút xốp cùng các vật liệu giảm chấn có thể tăng cường hoặc giảm thiểu những đặc tính âm học bất kỳ của thùng loa.

Có một điều không phải ai nghe nhạc lâu năm cũng biết, đó là tất cả những vật thể sinh ra được rung chấn đều tạo ra sóng âm, sóng âm này cũng như can nhiễu làm ảnh hưởng đến trải nghiệm của người nghe. Vì thế, khi xử lý âm học cho thùng loa, tiêu chí mà nhà sản xuất đặt ra thường là thùng loa “chết” về mặt âm học để không tạo ra can nhiễu. Một loạt các thiết kế cho thùng loa ra đời để giải quyết vấn đề này, từ việc sử dụng những tấm ván gỗ cực nặng để làm vách thùng loa cho đến nhồi cát, đá hay thậm chí xi măng vào giữa hai lớp thùng loa. Tuy nhiên, phổ biến nhất vẫn là thêm các vật liệu giảm chấn vào bên trong loa.

Cũng giống như vật liệu xử lý âm học phòng nghe, vật liệu giảm chấn cho loa thường được chia làm hai loại cơ bản: thứ nhất là loại có thể hấp thụ năng lượng đến một mức nào đó và thứ hai là vật liệu có thể tán phát năng lượng đến một chỗ khác. Mỗi loại vật liệu lại có một khả năng phản hồi khác nhau khi sử dụng với mức độ khác nhau. Sở dĩ các nhà sản xuất loa sử dụng nhiều cách để giảm chấn khác nhau là vì không một cách nào có thể xem như là tối ưu nhất, dù cho cách đó có tốn kém bao nhiêu đi chăng nữa.

Nhung vat lieu hay duoc dung de giam chan cho loa

Vách thùng loa khi rung chấn cũng giống như các nón loa lớn với biên độ cực đại khá nhỏ. Chúng có các chế độ rung chọn lọc, (cộng hưởng) và có thể có biên độ đủ để tác động trầm trọng đến âm thanh tổng thể, khiến âm thanh không còn trung thực như ban đầu nữa. Ngoài ra, bức xạ phát ra từ phía sau nón loa có thể tạo phản hồi từ bên trong thùng loa và sau đó lại phát ra ngoài thông qua màng loa. Tất cả những điều này góp phần tạo ra nhiễu ồn âm nền, vốn là thủ phạm gây ra hiện tượng “thêm màu” cho âm thanh (vốn là một kiểu méo tiếng) và thường được các audiophile gọi là “tiếng thùng loa”. Những cặp loa giá bình dân dễ gặp phải vấn đề này vì khi thiết kế sản xuất, các hãng loa hay bớt đi các khâu xử lý âm học cho thùng loa để tiết kiệm chi phí. Khi tăng âm lượng, vấn đề này cũng sẽ trở nên khá trầm trọng. Đó là lý do vì sao cần phải cho thêm các vật liệu giảm chấn vào bên trong thùng loa.

Thông thường, các vật liệu nhẹ sẽ chỉ hiệu quả với các dải âm cao, trong khi các vật liệu nặng hơn sẽ có hiệu quả rất rõ rệt với các dải âm trầm. Các hãng sản xuất và những người làm DIY từ lâu có một danh sách các lựa chọn của riêng mình khi cần xử lý âm học cho thùng loa. Dưới đây là một số lựa chọn thường gặp.

Len lông cừu sợi dài

Nhung vat lieu hay duoc dung de giam chan cho loa den

Len lông cừu sợi dài là một vật liệu khá truyền thống, thường hay được sử dụng để nhồi vào các loa sử dụng ống dẫn truyền âm học (transmission line, loại loa sử dụng thiết kế này gọi là transmission line speaker), tỉ lệ là 450g lông cừu / 1 mét vuông cho thùng loa thể tích 28 lít. Len ở đây được sử dụng để làm điều tiết cho vận tốc truyền âm thanh và do đó cân chỉnh âm đường truyền để đạt được kết quả cuối cùng mong muốn. Trong lịch sử, tiến sĩ A.R. Bailey là người đầu tiên phát triển cách sử dụng này và vì thế loại sợi len lông dài dùng để nhồi thùng loa được gọi là len lông dài Bailey. Loại len này cũng được sử dụng cho các thùng loa cần được xử lý mức thấp cho các dải tần số tầm trung (loa tweeter thường được đặt trong khoang riêng, do đó không bị ảnh hưởng gì). Ngoài ra, với đặc tính tạo độ trễ lan truyền của len lông dài, vật liệu này cũng được áp dụng trong các thiết kế loa thùng kín để tăng âm lượng thùng và do đó thay đổi các đặc tính của thùng loa.
Do khả năng ứng dụng của loại vật liệu này tương đối thấp nên hiện nay, phần lớn các hãng loa thay thế len lông cừu sợi dài bằng BAF, (sợi Acetate kết dính), mặc dù hiệu suất của vật liệu này không thể tốt bằng len lông cừu được.

Len lông cừu Herdwick

Nhung vat lieu hay duoc dung de giam chan cho loa tot

Các sợi len lông cừu Herdwick thường không dày và sợi hơi thưa, dù vậy sau một thời gian dài sử dụng chúng sẽ bắt đầu cố định về khối lượng. Những người làm DIY đã nghĩ ra khá nhiều cách để giữ cho len treo bên trong thùng loa và duy trì được hiệu suất âm thanh. Cách sử dụng loại len này có khá nhiều, từ việc móc lên các thanh gỗ để làm hệ treo cỡ vừa, tạo thành tấm cỡ nhỏ nhồi chặt len cho đến dùng lưới nhựa để gói len lại.
Một vài nơi có thể cung cấp len lông cừu đã được làm nhưng không được xử lý chống mối mọt. Len lông cừu Herdwick cũng có những phẩm chất gần giống với len lông cừu Bailey, mặc dù các sợi lông cừu không dài được như vậy.

Sợi Acetate kết dính (BAF – Bonded Acetate Fibre)

Nhung vat lieu hay duoc dung de giam chan cho loa chat

Sợi Acetate kết dính vốn là một loại vật liệu tổng hợp nhân tạo màu trắng, thường được dùng để thay thế cho các vật liệu âm học có gốc từ len. Các sợi này có đường kính giống nhau, do đó đặc tính âm học của chúng rất khác với sợi len vì đường kính sợi len vốn là ngẫu nhiên. Nhìn chung, chất lượng của chúng thường không sánh được với len lông cừu, thế nhưng ưu điểm của chúng là đa dạng về khối lượng, độ dày của sợi, dễ cắt và khá rẻ. Người dùng có thể tìm thấy loại sợi này ở các cửa hàng bán vật liệu cách nhiệt hoặc vật liệu làm quần áo mặc ngoài. Tuy nhiên, nếu chọn ở cửa hàng, lựa chọn thường không được đa dạng, vì thế có thể người dùng sẽ không chọn được loại sợi có đặc điểm mong muốn.

(Hết kỳ 1)

Xem:

Những vật liệu hay được dùng để giảm chấn cho loa (kỳ 1)

Những vật liệu hay được dùng để giảm chấn cho loa (kỳ 2)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 6 đầu đĩa than hiend đáng mua nhất do tạp chí Whathifi bình chọn

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Phụ kiện