Phono preamp và những điều cần biết (kỳ 2)

Phono preamp và những điều cần biết (kỳ 2)

Saturday 29/12/2018 3:31 pm GMT +7

Xem thêm:

Ở kỳ trước, chúng ta đã tìm hiểu về nguyên lý hoạt động của phono preamp và bộ cân bằng RIAA Equalization. Trong kỳ này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về hai loại phono preamp thường gặp hiện nay.

Nam châm động (moving magnet) và cuộn dây động (moving coil)

Ở kỳ trước, chúng ta đã tìm hiểu về cách thức phono preamp hoạt động, cũng như cách mà kim (cartridge) tạo ra tín hiệu để đưa đến phono preamp. Và đối với những loại kim khác nhau, điện áp đầu ra cũng sẽ khác nhau. Do đó, chọn đúng loại kim là điều quan trọng mà người dùng cần lưu ý khi dùng đầu đĩa than. Hiện nay trên thị trường có hai loại kim là nam châm động (MM) và cuộn dây động (MC)

Phono preamp

Để hình dung về sự khác biệt của chúng, trước hết hãy bắt đầu từ đầu kim (stylus). Khi chạy dọc rãnh đĩa, đầu kim di chuyển theo chiều dọc cũng như theo chiều ngang, và các chuyển động này được thu lại và chuyển đổi thành tín hiệu điện từ, được truyền qua dây tonearm và trực tiếp đến tầng phono preamp. Tín hiệu âm thanh này có mức cực thấp và được tạo ra bởi một nam châm và / hoặc một cuộn dây. Mỗi loại kim đều có một nam châm và một cuộn dây, nhưng vị trí và chức năng của chúng có thể khác nhau và điều này sẽ ảnh hưởng đến đầu kim. Đây cũng chính là điểm khác biệt của các loại kim.
Kim MM là loại phổ biến nhất, đặc biệt là với những hệ thống mâm đĩa than phổ thông. Điện áp đầu ra cao khiến chúng phù hợp với tầng phono preamp của những chiếc preamp hifi hay các đầu AV Receiver. Kim MM có hai nam châm (mỗi chiếc cho một kênh stereo) ở cuối mũi kim. Điểm cộng của chúng là điện áp đầu ra lớn nhưng trọng lượng của nam châm lại là điều bất lợi, vì nó làm giảm ‘sự nhanh nhẹn’ của đầu kim – do đó ít chính xác hơn một chút, ảnh hưởng đến những chi tiết cực kỳ ngắn.

Phono preamp dep

Kim MC lại trái ngược với kim MM. Thay vì dùng hai nam châm chúng lại sử dụng hai cuộn dây. Do cuộn dây nhỏ và nhẹ hơn nên mũi kim sẽ di chuyển chính xác hơn và độ trung thực của các chi tiết cũng cao hơn. Tuy nhiên, cuộn dây tạo ra một dòng điện từ nhỏ hơn nam châm, và đây chính là điểm bất lợi lớn khi so sánh kim MC với các kim MM. Mặc dù chất âm rất tuyệt với, điện áp đầu ra của kim MC rất thấp, đến nỗi chúng không thể sử dụng được với các phono preamp hifi thông thường.
Đây là lý do vì sao phono preamp chuyên dụng cho kim MC lại rất cần thiết nhất và combo này cũng là một bước tiến nghiêm túc để bước vào thế giới vinyl hi-end. Không giống như kim MM có thể thay thế được đầu kim, kim MC lại gắn kim tích hợp, do đó không thể thay thế được và khi kim bị hỏng hoặc bị mòn, người dùng chỉ có thể mua một chiếc mới. Mặc dù hầu hết các preamp có tích hợp tầng phono hiện nay đều hỗ trợ cả kim MM và MC, không có gì lạ khi một thiết bị cao cấp như Marchand LN112 MC hay Viva Fono chỉ hỗ trợ duy nhất cho kim MC.

Quan hệ giữa kim và trở kháng

Phono preamp tot

Mỗi loại kim sẽ có mức trở kháng khác nhau, và để có được chất lượng âm thanh tốt nhất có thể, các giá trị này cũng cần phải “khớp” với thông số đầu vào của phono preamp. Kim MM thông dụng có trở kháng rất cao, lên đến 47kOhm và đối với phono preamp, đây cũng là trở kháng đầu vào của thiết bị. Nhưng kim MC thì lại rất khác, trở kháng thấp hơn nhiều và trở kháng của phono preamp cũng phải thay đổi. Đối với kim MC, để phù hợp, thiết lập giá trị trở kháng của phono preamp cần phải cao hơn khoảng 2,5 lần so với giá trị trở kháng của kim.
Chẳng hạn, nếu bạn dùng kim Denon DL103 MC có giá trị trở kháng là 40 Ohm, thiết lập trở kháng lý tưởng cho phono preamp sẽ phải là 100 Ohms. Để đạt thiết lập quan trọng này, nhiều năm qua audiophile đã phải sử dụng thêm biến thế thượng (step-up transformer) để phono preamp có thể nhận được tải chính xác, trước khi khuếch đại tín hiệu lên ngang với tín hiệu lin-level. Biến thế thượng vẫn còn được sử dụng, nhưng nhiều phono preamp cao cấp hiện nay có thể chuyển sang bất cứ mức trở kháng nào – hoặc tự động, hoặc thông qua các công tắc.

Khuếch đại đầu vào

Phono preamp chat

Để đáp ứng yêu cầu về độ lợi (gain), đặc biệt là cho kim LOMC (low output moving coil – kim MC có điện thế đầu vào thấp), phono preamp có thể sử dụng nhiều cách khác nhau và kết quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Thứ nhất, phono preamp là preamp bán dẫn hay là ampli đèn có ảnh hưởng rất lớn – ampli bán dẫn thường dễ đạt được hiệu suất cao và độ nhiễu ồn thấp hơn so với ampli đèn chân khôgn. Thiết kế phono preamp bán dẫn phụ thuộc vào các mạch op-amp (operational amplifiers) và điện trở. Cũng giống như chipset DAC có tác động rất quan trọng đối với mạch audio digital, op-amp chính là chi tiết tác động trực tiếp đến khả năng khuếch đại tín hiệu đầu vào (độ lợi) cũng như chất âm của mạch phono. Đối với các ampli đèn điện tử, chất âm chắc chắn sẽ rất tuyệt vời. Nhưng để đảm bảo đáp ứng độ lợi cần thiết, người thiết kế thường sử dụng thêm một chi tiết chuyên biệt để tăng độ lợi, có thể là thêm một tầng chủ động (active stage) cho thiết bị, nhưng thường là sử dụng biến áp thượng. Không có những chi tiết này, ampli đèn vẫn có thể hoạt động tốt với kim MM, nhưng với kim MC có điện áp đầu ra cực thấp thì các chi tiết như biến áp thượng bắt buộc.

(Hết kỳ 1)

Xem:

Phono preamp và những điều cần biết (kỳ 1)

Phono preamp và những điều cần biết (kỳ 2)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Loa âm trần, âm tường lựa chọn cho biệt thự cao cấp

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Ampli hay nhất