Sản xuất driver loa – bí mật đằng sau những chất âm (phần 2)

Sản xuất driver loa – bí mật đằng sau những chất âm (phần 2)

Saturday 19/01/2019 11:21 am GMT +7

Xem thêm:

Bước sang cuối thế kỷ 20, các hãng loa ít khi tự sản xuất tất cả các bộ phận của driver, thay vào đó chuyển sang lắp ráp nhiều hơn.

Trong suốt thập niên 50 và 60, thậm chí sang đầu thập niên 70, hầu hết các hãng loa có khả năng tự sản xuất driver đều làm sản phản phẩm của họ với phong cách khá giống nhau, nhất là ở phần vật liệu. Các nón loa woofer làm từ giấy / cellulose thường được ép, sau đó cắt để tạo hình, viền vải bao quanh được cắt và xử lý để hạn chế độ xốp, cuộn voice coil và cuộn cảm phân tần được quấn thủ công. Có người còn nói rằng hãng AR (Acoustic Research) có hẳn một nhóm nữ nhân công cực kỳ giàu kinh nghiệm, tay nghề rất cao trong việc lắp ráp driver, bởi lẽ những đặc tính của driver AR giữ nguyên không đổi trong suốt 20 năm, vì thế những người này còn có thể thực hiện công việc nhanh hơn bất cứ dây chuyền tự động hóa nào.

san xuat driver cho loa

Ở thời điểm ấy, đó là chuyện bình thường. Nhưng khi công nghệ sản xuất ngày càng tiến bộ, các công ty nhận ra rằng họ có thể sản xuất một lượng lớn driver với chi phí thấp hơn và số lượng bị lỗi phải bỏ đi cũng giảm rõ rệt. Cho đến cuối thập niên 70, chỉ còn một vài công ty tự sản xuất driver loa. Phần nhiều các hãng chuyển sang lắp ráp chứ ít khi tự sản xuất toàn bộ các bộ phận.
Một trong những ví dụ hay nhất phải kể kến là Boston Acoustics. Boston Acoustics gần như làm ra tất cả driver của công ty kể từ giai đoạn 1979 cho đến tận cuối thập niên 90, chỉ có điều tất cả đều được làm trên máy tính. Đầu tiên, họ có một nhóm kỹ sư thiết kế với trình độ rất cao, được trang bị các máy tính SOTA thế hệ mới nhất và các phần mềm chuyên dụng như FEA. Khi thiết kế xong một driver trên máy tính, thiết kế này sẽ được giao cho Transducer Group. Đơn vị này có trách nhiệm sản xuất driver mẫu với một lượng vật liệu rất lớn được cung cấp gồm màng nón, màng vòm, nam châm, tấm đế sau, cuộn voice coil, với mọi hình dàng, đặc điểm mà một kỹ sư giỏi có thể nghĩ ra được.

san xuat driver cho loa dep

Thậm chí nếu cần, Transducer Group có thể đặt hàng những sản phẩm với đặc điểm đúng như yêu cầu của họ (chẳng hạn như nam châm, phần viền bọc quanh…) từ những nhà cung cấp chuyên nghiệp và hoàn thành driver mẫu. Hồi đó, Boston Acoustics cực kỳ mạnh vì họ có thể làm được tất cả mọi thứ mà kỹ sư của họ nghĩ ra.
Khi kỹ sư đứng đầu dự án hài lòng với chất lượng của driver (đồng thời giá thành của driver cũng phù hợp với chi phí cấp cho dự án), lúc này driver mới được đưa vào sản xuất hàng loạt ở nhà máy của Boston Acoustics.
Boston Acoustics có một dây chuyền lắp ráp woofer có thể khiến bất cứ nhà sản xuất nào phải ngưỡng mộ, từ những driver đường kính 7.5cm sử dụng ở loa máy tính cho đến những woofer 25cm ở loa TOTL đều được làm ra ở đây. Tuy nhiên, mức độ tham gia của Boston Acoustics đối với những driver woofer này chỉ dừng lại ở mức thiết kế và lắp ráp, vì họ sẽ lấy khung driver từ một nhà cung cấp. Màng nhện, màng nón, cuộn voice coil, nắp chống bụi, viền loa, mỗi bộ phận lại do một nhà cung cấp riêng gửi cho Boston Acoustics (có lẽ trừ nam châm vì thông thường họ sẽ dùng một miếng kim loại, khoan lỗ và từ hóa luôn tại dây chuyền sản xuất).
Để lắp ráp một driver woofer với đường kính 20cm, từ đầu đến cuối chỉ mất khoảng 5 phút, bao gồm cả xử lý nhiệt, dán keo và đi qua buồng kiểm tra chất lượng để kiểm tra các dải tần. Sau đó công nhân sẽ lưu các driver thành phẩm này trong kho cho đến nhận được đơn đặt hàng các bộ phận này. Sai số cho phép của driver là +/- 1 dB và điều đáng ngạc nhiên là chỉ có rất ít thành phẩm của Boston Acoustics bị loại bỏ, do đó giá thành của những driver này rất dễ chịu. Chất lượng linh kiện cao cùng quá trình lắp ráp với độ chính xác và thời gian hoàn thành đáng nể đã khiến cho driver của Boston Acoustics trở nên cực kỳ ấn tượng.

san xuat driver cho loa tot

Hệ thống lắp ráp driver tweeter của họ thậm chí còn ấn tượng hơn nữa. Dây chuyền tiên tiến này trở thành bí mật của công ty, không một khách tham quan nào được phép chụp ảnh và chính bản thân Boston Acoustics cũng chẳng để lộ bức ảnh chi tiết nào trong các tài liệu công khai của mình. Điều duy nhất mọi người biết về tweeter của hãng chỉ là driver này sử dụng màng loa dạng vòm làm bằng lụa mềm hoặc nhôm kết hợp với cuộn voice coil, sử dụng dụng nam châm Neodymium, nỉ kết dính dưới màng dome, tấm mặt với phần khuếch tán âm được làm với chất lượng và độ đồng nhất cực kỳ cao. Dây chuyền sản xuất tweeter của Boston Acoustics còn lợi hại ở chỗ không có mức độ tự động hóa cao mà còn có khả năng phân tích, cung cấp thông tin hiếm thấy. Khi tweeter đi qua buồng kiểm tra ở cuối dây chuyên, hệ thống không chỉ báo cho người điều hành biết driver có đạt chất lượng hay không mà còn cho biết lý do vì sao không đạt: quá kết dính (dẫn đến quá nặng, khiến driver khó tái tạo âm thanh cho các dải cao nhất), hay độ nhạy thấp (có thể vì nam châm không đặt đúng chỗ) hoặc không đủ kết dính (dẫn đến việc màng loa di chuyển không tuyến tính, dẫn đến méo tiếng cao)…
Sau khi hoàn thành kiểm tra tổng thể, các driver tweeter bị lỗi sẽ được phân tích lại. Lúc này, nhiệm vụ của dây chuyền sẽ là chỉnh sửa để tối ưu cho driver, từ lượng chất kết dính cho đến vị trí của linh kiện sao cho chất lượng của tweeter ngày một nâng cao. Cuối cùng, chúng ta có được một driver gần như không có lỗi, sai số chỉ khoảng +/- 1 dB trong phạm vị 2kHz-20 kHz, nhìn chung đáp tuyến tần số phẳng hoàn toàn.

san xuat driver cho loa chat

Các driver tweeter chất lượng cao và đồng đều đến nỗi ngay cả khi Boston Acoustics di chuyển gần hết dây chuyền sản xuất về Trung Quốc, họ vẫn giữ dây chuyền lắp ráp tweeter ở Massachusetts và gửi driver đến các nhà máy sản xuất khác. Suy cho cùng, cách này vẫn rẻ hơn là sản xuất tại Trung Quốc sau đó lại ship về Mỹ để kiểm tra.
Ngày nay, chẳng ai rõ Boston Acoustics còn làm vậy không, nhưng chí ít ở nửa thập niên đầu tiên của thế kỷ 21, họ vẫn còn làm như vậy.

(Hết phần 2)

Sản xuất driver loa – bí mật đằng sau những chất âm (phần 1)

Sản xuất driver loa – bí mật đằng sau những chất âm (phần 2)

Sản xuất driver loa – bí mật đằng sau những chất âm (phần 3)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lịch sử sơ khởi của loa

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Tin liên quan