SBC – Codec cơ bản dành cho Bluetooth audio |TapChiHiFi TV 141

Rất vui được gặp lại quý vị và các bạn trong video mới nhất của Tapchihifi TV. Khi Apple quyết định loại bỏ jack 3.5mm khỏi iPhone 7 vào năm 2016, có vẻ như đó là một bước đi rất táo bạo. Bất chấp sự phẫn nộ và phản đối của một bộ phận lớn người sử dụng, có vẻ như tương lai của âm thanh trên điện thoại đã rất rõ ràng với hai từ: không dây.

Tuy nhiên, đây không phải chỉ là một xu hướng dành cho điện thoại hay các thiết bị thông minh, bởi lẽ ngay cả các thiết bị audio như preamp, AV receiver hay ampli tích hợp cũng có khả năng kết nối Bluetooth để phối ghép cùng các nguồn phát không dây. Những codec mới nhất của Bluetooth là aptX HD và LDAC đang mở ra một thời kỳ mới – thời kỳ của hi-fi không dây với chất lượng không thua kém gì đĩa CD.

Tuy nhiên, trước khi những codec xuất hiện, các audiophile chỉ có thể tận hưởng âm thanh không dây qua codec SBC. Vậy codec SBC là gì và vì sao các hãng thiết bị quyết định nâng cấp cho nó với những công nghệ tiên tiến hơn?

a SBC Codec 3

SBC là chuẩn codec mặc định được sử dụng cho kết nối Bluetooth. Đây cũng chính là codec “chịu tiếng xấu” vì nén chất lượng âm thanh, khiến trải nghiệm audio trên Bluetooth những ngày đầu tiên khá khó chịu, không được như mong muốn. Cũng giống như hầu hết codec Bluetooth được sử dụng ngày nay, SBC là một codec nén dữ liệu lossy.

Điều đó có nghĩa là khi mã hoá tín hiệu nhạc để chơi qua thiết bị không dây, nó sẽ loại bỏ đi những dữ liệu được cho là không cần thiết. Thực tế đây cũng là những âm thanh người nghe không nghe thấy vì chúng bị che khuất đi bởi các âm thành cùng tần số nhưng có âm lượng cao hơn. Về mặt lý thuyết, ta không thể phủ nhận được rằng việc nén quá nhiều dữ liệu hay sử dụng nhiều phương pháp nén cùng lúc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng của âm nhạc.

Tự bản thân codec SBC không phải là một codec nén lossy quá tệ, bởi chất lượng âm thanh mà nó mang lại vẫn có thể thể xem là chấp nhận được với hầu hết người sử dụng. Quan trọng hơn, nó cực kỳ thích hợp với những tai nghe Bluetooth rẻ tiền, chất lượng thấp. Tuy nhiên, với những người nghe khó tính hơn, đặc biệt là những người quá quen với việc sử dụng file nhạc số chất lượng cao trên các hệ thống audio hi-fi, hạn chế của codec SBC sẽ lộ ra rất rõ.

Trước hết, ưu tiên ban đầu của SBC không phải là đem lại chất lượng âm thanh ở tầm đẳng cấp audiophile. Thay vào đó, mục tiêu của nó là đem đến khả năng truyền tín hiệu hiệu quả, tiêu hao năng lượng và dữ liệu ở mức thấp, độ trễ vừa phải. Hay nói cách khác, SBC chưa bao giờ được thiết kế để đem đến trải nghiệm âm thanh hi-end đúng nghĩa mà chủ yếu là để tiết kiệm pin và băng thông cho thiết bị.

a SBC Codec 2

Trên lý thuyết, SBC có khả năng truyền tải nhạc với chất lượng tối đa là 328 kbps, đó cũng là chất lượng cao nhất mà một file MP3 có thể đáp ứng – 320kbps. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc phát nhạc MP3 thông qua codec SBC có thể đem đến trải nghiệm cao cấp. Chúng ta cần nhớ rằng cả MP3 và SBC đều áp dụng phương pháp nén lossy, tức là chúng đều làm mất dữ liệu. File MP3 vốn đã là file nén. Khi truyền qua phương tiện sử dụng codec SBC, nó sẽ được giải nén và rồi chuyển thành một định dạng lossy thứ hai để có thể kết nối không dây với các thiết bị khác.

 Đây chính là hiện tượng sử dụng nhiều phương pháp nén cùng lúc, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng, dẫn đến việc khi nghe cùng một file MP3, nếu dùng tai nghe Bluetooth thông thường, ta sẽ thấy nó không hay bằng khi nghe qua tai nghe có dây.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy đối với một tai nghe không dây chất lượng cao và phát nhạc MP3 320kbps, rất khó để phát hiện ra sự khác biệt giữa nó với tai nghe có dây trong trường hợp tai nghe sử dụng codec SBC. Nhưng khác biệt giữa hai tai nghe vẫn tồn tại, và nếu sử dụng những tai nghe có dây với chất lượng thật cao, hạn chế của Bluetooth SBC rồi cuối cùng cũng sẽ hiện ra.

Tổng kết lại, SBC được sử dụng để làm codec mặc định của Bluetooth. Do đó nếu hai thiết bị kết nối với nhau mà không có chung một chuẩn codec thì chúng sẽ chuyển sang dùng codec SBC. Mặc dù đây là codec lossy được thiết kế để tiêu thụ năng lượng hiệu quả chứ không phải mang lại chất lượng âm thanh tốt nhất, chất âm không đến nỗi quá tệ. Bên cạnh đó, trong quá trình âm thanh được truyền từ nguồn phát đến thiết bị phát không dây, có rất nhiều khâu có thể làm giảm chất lượng âm nhạc, có thể do tai nghe rẻ tiền chất lượng không cao, bản thân file gốc không được tốt hay quá trình nén bị sử dụng một cách quá mức.

a SBC Codec 4

Trên lý thuyết, chất lượng định dạng file cao nhất mà chúng ta có thể dùng với codec SBC là MP3 320 kbps hoặc bất cứ định dạng nào không vượt quá giới hạn 328kbps của SBC. Tuy nhiên, sử dụng các file lossy đồng nghĩa với việc nén nhiều bậc do file lossy cũng là file nén, và để truyền phát đến thiết bị thì định dạng gốc cũng không còn nguyên vẹn nữa. Việc nén dữ liệu này sẽ làm mất đi khá nhiều chi tiết, ảnh hưởng đến trải nghiệm của người nghe. Khi sử dụng định dạng lossless như FLAC hay các dịch vụ streaming với chất lượng cao như Tidal (16-bit / 44kHz), người dùng sẽ phải cân nhắc tới việc nâng cấp thiết bị để sử dụng một codec khác cao cấp hơn chứ không phải là SBC nữa.

Như vậy, có thể thấy SBC là một codec cơ bản, với đủ cả ưu điểm và nhược điểm. Ưu điểm lớn nhất của nó chính là khả năng truyền dữ liệu nhanh, tương thích với mọi thiết bị Bluetooth nhưng nhược điểm lớn nhất chính là chất lượng của âm thanh, khi chỉ hỗ trợ tối đa 328kbps. Đây chính là lý do để các nhà phát triển tiếp tục cho ra các codec mới như aptX, aptX HD, AAC và LDAC. Rất cám ơn quý vị và các bạn đã đồng hành cùng chúng tôi trong video ngày hôm nay. Còn giờ, thời lượng của chương trình đã hết. Hẹn gặp lại trong những số tiếp theo của Tapchihifi TV.

Tapchihifi TV