Scan-Speak – Huyền thoại về thương hiệu driver của làng âm thanh (phần 1)

Scan-Speak – thương hiệu của Bắc Âu nổi tiếng với những driver loa chất lượng cao được nhiều hãng âm thanh tin dùng. Lịch sử của họ bắt đầu từ bao giờ và điều gì khiến họ trở nên đặc biệt?

Sự ra đời của Scan-Speak bắt nguồn từ giai đoạn thập niên 60 khi Ragnar Lian, một sinh viên người Na Uy của trường Đại học Kỹ thuật Aarhus và Ejvind Skaaning, một thợ máy địa phương cùng tham gia một công ty tên Quality Sound Research (QSR). Danh tiếng của QRS và Skaaning khi ấy đã giúp họ tạo dựng được mối quan hệ với Scan-Dyna và Dynaco. Từ đây, rất nhiều bộ loa đã được đặt hàng ở Bắc Âu và sau này được biết đến với cái tên Dynaco/Scan-Dyna A-25. Là một người cầu toàn, luôn đòi hỏi sự hoàn hảo, Skaaning ngày càng hướng đến hoàn thiện hóa quá trình phát triển sản phẩm nội bộ để có thể tạo ra những driver đạt được đúng thông số yêu cầu, thay vì chấp nhận những hạn chế của driver do bên thứ ba cung cấp.

Dyna A 25

Ngày 01/02/1970, Skaaning chính thức thành lập Scan-Speak, mục tiêu ban đầu là sản xuất driver cho các mẫu loa Dynaco/Scan-Dyna. Hai kỹ sư Ragnar Lian và Mogens Hvass được thuê để phát triển và sản xuất driver cho Scan-Speak, đầu tiên là với mẫu loa A-25, sau là những mẫu loa khác. Công việc của họ khá thuận lợi và phát triển rất nhanh. Chỉ hai năm sau, nhân sự công ty đã tăng lên đến 40 người.

Bên cạnh các mẫu tweeter D3806 với kích thước 3.8cm và woofer 20.32cm vốn đã được phát triển trước đó cho Dynaco/Scan-Dyna A-25, nhóm của Skaaning, Lian và Hvass còn tạo thêm một driver midrange 11.43cm, một driver woofer 25cm và một tweeter 2cm trong giai đoạn từ 1971 đến 1974. Cả hai mẫu tweeter với những phiên bản chỉnh sửa nhẹ vẫn tiếp tục nằm trong phổ sản phẩm hiện tại của Scan-Speak.

Trong năm 1973, Ragnar Lian đã sáng chế ra motor Symmetric Drive (SD) và nhận bằng sáng chế cho nó. Mấu chốt của motor này là việc sử dụng các nắp bằng đồng lắp ở phần cực để giảm thiểu hiện tượng dòng Foucault (dòng xoáy). Nắp đồng này được định vị trí và đo kích thước sao cho biến thiên điện cảm của chiều chuyển động cuộn dây driver trở nên đối xứng. Motor Symmetric Drive là một khám phá quan trọng vì nó kiểm soát dòng điện xoáy và giảm độ tự cảm ở driver loa, dẫn đến độ méo thấp hơn. Việc thiết kế phân tần cho driver cũng đơn giản hơn do đường cong trở kháng trở nên phẳng hơn.

Đầu thập niên 70, Scan-speak bắt đầu đăng ký tên thương hiệu, sử dụng cho các hệ thống loa tạo ra bởi chính họ. Thành công về doanh số từ các dòng sản phẩm của riêng mình và mẫu loa Dynaco/Scan-Dyna A-25 đã giúp Scan-speak phát triển nhanh chóng. Đến năm 1973, họ đã thuê 200 người làm việc tại cơ sở của mình ở Hørning, phía nam Aarhus.

Sự tăng trưởng nhanh chóng của Scan-speak đòi hỏi cần có nguồn vốn bổ sung và điều này dẫn đến việc thay đổi quyền sở hữu của công ty. Về sau, chủ sở hữu chính của Scan-speak là David Hafler, người nắm giữ phần lớn cổ phiếu của Ortofon. Quyền sở hữu chung đã giúp Ortofon bán những bộ loa của Scan-speak dưới danh nghĩa Ortofon, bên cạnh những chiếc cartridge đĩa than cực kỳ nổi tiếng của họ.

Ragnar Lian

Tháng 5 năm 1975, cổ phiếu của Scan-speak đã được Fonofilm Industri A / S, công ty mẹ của Ortofon tiếp quản. Mặc dù việc sản xuất vẫn diễn ra rất tốt, với số lượng đặt hàng rất lớn, việc thay đổi chủ sở hữu này có vẻ như đã khiến Scan-Speak tốn kém rất nhiều và vì thế, công ty đã tuyên bố phá sản. Sau khi công ty bị thanh lý, Skaaning không còn tiếp tục làm việc cho Scan-Speak nữa dù rằng ở thời điểm đó, ông cùng Ragnar Lian và Mogens Hvass là người có vai trò rất quan trọng, phụ trách phát triển các sản phẩm của hãng.

Đến năm 1977, thương hiệu Dantax ở Pandrup đã sở hữu phần còn lại của Scan-Speak.  Toàn bộ dây chuyền sản xuất của hãng cũng như các sản phẩm còn đang tồn kho của Scan-Speak bắt đầu được chuyển từ Hørning sang Pandrup ở phía bắc Jutland. Oskar Wrøinating, từng làm việc cho Scan-speak ở cơ sở Hørning năm 1973 với tư cách là Kỹ sư chất lượng nay đã được Dantax thuê lại và chịu trách nhiệm di chuyển và gây dựng lại Scan-speak tại cơ sở của Dantax. Sau khi công việc này hoàn thành, Wrøinating tiếp tục nắm giữ vai trò Giám đốc bộ phận Thiết kế, Phát triển và Sản xuất. Về sau này, ông lên chức và trở thành Giám đốc Kỹ thuật. Các chức năng quản trị và bán hàng của ScanSpeak đã được tích hợp vào bộ máy của Dantax. Việc sát nhập Scan-Speak – vốn có quy mô lớn hơn nhiều vào Dantax khiến cho hoạt động kinh doanh của Dantax có sự mở rộng chưa từng có.

(Hết kỳ 1)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Scan-Speak – Huyền thoại về thương hiệu driver của làng âm thanh (phần 2)

Scan-Speak – Huyền thoại về thương hiệu driver của làng âm thanh (phần 3)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lựa chọn số lượng loa hợp lý cho hệ thống âm thanh

Nguyễn Hào