Sự ấm áp của âm thanh analog (phần 1)

Chất âm ấm áp của âm thanh analog được xem như là một thế mạnh, giúp các thiết bị âm thanh thế hệ trước giữ được chỗ đứng trong thời kỳ digital đang chiếm ưu thế hiện nay. Thế nhưng, liệu ta đã hiểu hết về chất âm rất đặc trưng này?

Không phải chỉ audiophile – những người “chơi” âm thanh mà ngay cả các kỹ sư thu âm cũng rất chuộng sự ấm áp của âm thanh analog, và không ít người còn tin rằng chất âm analog thực sự tốt hơn digital rất nhiều. Thậm chí, có không ít những nhạc sĩ và kỹ sư chưa từng có cơ hội được làm việc với chuỗi thiết bị thuần analog hoàn toàn cũng cố gắng tái hiện lại sự ấm áp ấy trong sản phẩm của họ.

am thanh anolog 1

Sự ấm áp của analog là gì?

Ở thời điểm hiện tại, không nhiều người có cơ hội được trải nghiệm băng từ và các công nghệ ghi âm analog khác. Dù vậy, những bản thu analog nhạc cổ điển sử dụng các công nghệ như vậy không hề hiếm, đặc biệt là những bản nhạc kể từ giai đoạn thập niên 50 về trước. Bất cứ ai khi nghe chắc chắn cũng sẽ phải ngưỡng mộ chất âm mà chúng mang lại.

Có khá nhiều yếu tố kết hợp với nhau để làm nên đặc điểm chất âm của các bản thu, từ nhạc cụ, nghệ sĩ biểu diễn cho đến không gian thực hiện, micro được sử dụng hay preamp, bộ xử lý và các hiệu ứng cũng như cách chúng được sử dụng. Tuy nhiên, vì đang bàn về sự ấm áp của analog, chúng ta sẽ chủ yếu nói đến các đặc điểm mà chuỗi thiết bị thu âm/xử lý analog và phương thức lưu trữ thêm vào âm thanh.

Trong loạt bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về một số công nghệ analog quan trọng, được cho là góp phần tạo nên sự ấm áp của analog, đồng thời cũng lý giải vì sao chúng lại tạo nên được chất âm như vậy. Một vài thuật ngữ có phần khó hiểu, vậy nên sẽ có một vài kỳ tiếp nối để giải thích cho các thuật ngữ này.

Analog và Digital

Cho dù có yêu thích các thiết bị analog đến mấy, chúng ta vẫn không thể phủ nhận được rằng nếu xét về nhiều mặt, công nghệ thu âm digital chính là một bước tiến quan trọng từ những gì tinh túy nhất của analog. Không ít những thiết bị digital đời đầu không thể đáp ứng được kỳ vọng mà người ta dành cho chúng về khả năng tạo ra một thứ âm thanh hoàn hảo, không một chút lỗi lầm nào. Tuy nhiên, hiểu biết về công nghệ digital không ngừng được trau dồi kể từ đó đến này, dẫn đến việc các hệ thống digital ngày nay gần như có thể đem đến những gì từng được hứa hẹn trước đó: Một công cụ ghi âm rất gần với sự hoàn hảo, có thể đem đến chính xác những gì đã được thu lại.

am thanh analog

Về mặt nào đó thì đây là một điều rất tuyệt vời, thế nhưng không phải lúc nào chúng ta cũng muốn điều này. Trong nhiều trường hợp, hạn chế về mặt kỹ thuật và thiếu sót của các hệ thống analog đã trở thành một phần không thể tách rời của chất lượng âm thanh các bản thu mà chúng ta đã quen thuộc. Nhiều người cho rằng chất âm của những bản thu này dễ chịu, nghe hay hơn những gì mà chúng ta có thể đạt được khi sử dụng một chuỗi hệ thống thuần digital như ngày nay. Hơn nữa, một số hiệu ứng âm thanh vốn là kết quả của những kỹ thuật “lạm dụng” các thiết bị analog đã trở nên khá nổi tiếng (chẳng hạn như các kỹ thuật tube overdrive hay tape saturation).

Điều thú vị nằm ở chỗ ngành công nghiệp thu âm không phải chỉ là lĩnh vực duy nhất phát hiện ra điều này. Các camera digital hay phần mềm xử lý ảnh cũng cung cấp một loạt lựa chọn xử lý/chỉnh sửa ảnh. Các hiệu ứng ảnh quen thuộc như Standard, Portrait, Landscape, Neutral, Faithful, Monochrome đều thay đổi cân bằng sắc sáng, độ bão hòa màu, độ sắc nét hoặc tương phản để tăng cường, nhấn mạnh vào một tông màu hoặc sắc thái nào đó.

Tóm lại, việc thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật, chẳng hạn như âm thanh, hình ảnh, phim…không nhất thiết phải tập trung sự vào sự chính xác tuyệt đối. Điều quan trọng hơn là cảm xúc người thưởng thức, đặc điểm của tác phẩm và một vài cải thiện nhỏ đã góp phần khiến cho tác phẩm đó trở nên sống động, hấp dẫn hơn cả ngoài đời thực.

Khi nói đến audio, một vài yếu tố công nghệ của analog dẫn tới các hiệu ứng và méo tín hiệu mà chúng ta cho là dễ nghe, góp phần tăng cường nhạc tính. Đây chính là bản chất của sự ấm áp trong âm thanh analog. Tất nhiên, các thiết bị cơ có thể rất đắt đỏ và hiếm hoi, khó có thể mua cũng như duy trì, bảo dưỡng. Bởi thế, giờ đây không ít người tìm kiếm những phần mềm và thiết bị có thể đem đến chất âm analog ấy vào trong một bản thu digital. Một số có tác dụng nhất định, nhưng còn lại thì không. Câu hỏi đặt ra là những phần mềm và thiết bị này đang cố gắng mô phỏng lại điều gì?

(Hết phần 1)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Sự ấm áp của âm thanh analog (phần 2)

Sự ấm áp của âm thanh analog (phần 3)

Sự ấm áp của âm thanh analog ( phần 4 )

Sự ấm áp của âm thanh analog ( phần 5 )

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những cặp loa có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử 1

Nguyễn Hào