Sự ấm áp của âm thanh analog (phần 5)

Qua bốn kỳ đầu tiên, chúng ta đã có một cái nhìn tổng quát về các yếu tố làm nên sự ấm áp của âm thanh analog. Bài viết này sẽ khái quát lại nội dung của các kỳ trước.

Nhìn chung, các yếu tố khoa học làm nên hiện tượng này rất phức tạp. Tuy nhiên, bốn kỳ trước của bài viết đã phần nào chỉ ra các yếu tố chính làm nên chất âm bí ẩn mà ta vẫn thường gọi là âm thanh analog ấm áp. Dường như chất âm này chính là tổng hòa của rất nhiều, thậm chí tất cả các yếu tố mà chúng ta đã đề cập đến. Méo hài tổng chắc chắn là một yếu tố quan trọng, thế nhưng sự ấm áp của âm thanh analog không phải là một dạng méo hài tổng hoặc méo ở một mức tín hiệu nhất định.

am thanh analog

Biến áp thường khiến cho các âm thanh với âm lượng thấp trở nên dày hơn, nhưng không có tác dụng đối với mức âm lượng cao. Hiện tượng bão hòa băng từ sản sinh méo hài tổng theo một cách khác biệt. Bên cạnh đó, chúng ta có những thay đổi trong đáp tuyến tần số và đáp tuyến pha có liên hệ với việc chống rung cho biến áp, cân bằng và bias cho máy thu băng từ, băng thông của tầng độ lợi chủ động và các yếu tố tương tự. Cuối cùng, chúng ta còn có các hiệu ứng điều biến phức tạp của băng analog bắt nguồn từ sự dao động thời gian lên đến hàng phút do méo scrape flutter gây ra. Do đó, đặc tính vật lý của quá trình thu âm analog chắc chắn không hề đơn giản chút nào.

emt 140

Tuy nhiên, tất cả những điều đó có ý nghĩa như thế nào? Đối với mỗi người, cảm nhận về sự ấm áp của âm thanh analog có thể thay đổi đôi chút, nhưng xét một cách tổng quát, chúng ta có thể sử dụng ba cách khác nhau để đem đến cảm giác âm thanh analog vào trong một bản mix. Các cách này có thể sử dụng riêng rẽ hoặc kết hợp với nhau nếu cần thiết. Cách đầu tiên, cũng là các hiệu quả nhất, đó là sử dụng các kỹ thuật thu âm cũ, dùng thiết kị analog cổ điển để làm thiết bị thu âm, sau đó lưu trữ các dữ liệu trên băng multitrack ngay cả khi ở công đoạn xử lý sau này, tất cả sẽ được nhập vào DAW (digital audio workstation). Cách thứ hai là xử lý tín hiệu bằng các phương pháp digital sau công đoạn thu âm qua mic và khuếch đại bằng preamp, sử dụng phần mềm mô phỏng chuỗi âm thanh analog. Cách cuối cùng là xử lý bản mix hoàn chỉnh với các thiết bị analog hoặc phần mềm hay plug-in mô phỏng.

Cách đầu tiên thường được xem như là cách hiệu quả nhất, đem đến chất âm đậm chất analog nhất. Nhược điểm lớn nhất của nó là một số thiết bị thu âm analog cổ điển ngày nay không còn được sử dụng nữa hoặc nếu có thì số lượng rất hạn chế, với mức giá cực kỳ đắt đỏ (chẳng hạn như EMT Plate reverb hay Fairchild 670). Cách thứ hai thường không đem đến kết quả thuyết phục lắm nếu như thực hiện riêng lẻ, nhưng lại cực kỳ ấn tượng nếu như kết hợp với những thiết bị analog chất lượng tốt. Đối với cách thứ ba, ở thời điểm hiện tại, khi mà công nghệ đã cực kỳ phát triển, thật oái oăm khi mà vẫn chưa có phương tiện nào (dù là phần mềm hay thiết bị) đủ khả năng để biến một bản mix digital với chất âm sắc lạnh trở thành một bản thu analog với chất âm đầy đặn, ấm áp. Nhiều người sẽ “chống cháy” bằng cách chạy bản mix trên một thiết bị analog cao cấp, thông thường có sử dụng biến áp bên trong.

am thanh digital

Preamp, thiết bị nén và mixer tổng hợp cũng có những hiệu ứng nhất định, thậm chí ngay cả khi chuỗi xử lý tín hiệu đã bị tắt đi hoàn toàn, bởi lẽ các đặc tính của chuỗi thiết bị analog cũng sẽ phần nào ảnh hưởng và góp phần tạo nên chất âm của bản mix. Sẽ rất tuyệt nếu như chúng ta có thể tái hiện lại những hiệu ứng đó trong phạm vi của digital. Cho đến nay, cũng đã có rất nhiều người nỗ lực tạo ra những phần mềm có khả năng làm được như vậy. Tuy nhiên, với các công nghệ âm thanh hiện đại, việc giữ số lượng mạch chuyển đổi analog sang digital và ngược lại ở mức tối thiểu sẽ không còn tác dụng. Ít nhất về mặt cảm nhận, chúng ta khó có thể cảm nhận được tín hiệu bị mất chất lượng qua nhiều tầng chuyển đổi. Vì thế, việc tìm đến những thiết bị analog thực thụ để tái hiện lại những đặc điểm âm thanh gắn liền với chúng là một điều rất ý nghĩa, thậm chí thiết thực hơn hẳn so với các biện pháp mô phỏng khác mà nhiều người cho đến nay vẫn cố gắng theo đuổi.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Sự ấm áp của âm thanh analog (phần 1)

Sự ấm áp của âm thanh analog (phần 2)

Sự ấm áp của âm thanh analog (phần 3)

Sự ấm áp của âm thanh analog (phần 4)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Sự trở lại của băng cối

Nguyễn Hào