Subwoofer – Những điều cần biết (phần 4)

Subwoofer – Những điều cần biết (phần 4)

Friday 21/06/2019 1:53 pm GMT +7

Xem thêm:

Trong phần này, chúng ta sẽ tìm hiểu về các tính năng cân chỉnh của subwoofer, một trong những yếu tố quan trọng để làm nên các dải trầm chất lượng.

Kể cả khi đã có loa subwoofer chất lượng tốt, mọi thứ vẫn chưa dễ dàng hơn cho người sử dụng. Không phải chỉ việc đặt loa vào trong phòng là xong, người dùng sẽ phải trải qua một quá trình phức tạp có tên là cân chỉnh. Cân chỉnh vật lý cũng như cân chỉnh điện cho loa subwoofer là một quá trình rất dễ mắc phải nhầm lẫn. Trước hết, người dùng cần đảm bảo một điều quan trọng, đó là subwoofer và các loa chính sẽ đồng pha với nhau, tức là phân cực điện từ và đặc điểm thời gian của chúng sẽ phải giống nhau. Nếu không làm được như vậy, vùng phân tần sẽ xuất hiện “đỉnh” hoặc “đáy” rất rõ rệt. Bên cạnh đó, có rất nhiều nguồn có thể gây ra đảo pha, tác động không tốt đến vùng phân tần.
Bản thân subwoofer cũng có đáp tuyến pha riêng và chúng ta cần phải tính cả yếu tố đó vào, chưa kể bộ lọc phân tần cũng có đặc tính pha điện từ riêng. Ngoài ra, việc đặt loa cách xa khỏi người nghe cũng có gây ra độ trễ về thời gian. Đồng thời, thiết kế của loa cũng có độ trễ âm học, khiến cho dải tần sô bị tác động rất nhiều (trong vài trường hợp có thể lên đến 40ms, tương đương với tốc độ của một khung hình.)

Loa subwoofer REL HT/1205 dep

Khái niệm trông có vẻ phức tạp, nhưng thực ra rất đơn giản. Nếu màng loa chính đang đánh ra trong khi loa subwoofer lại đánh vào hay ngược lại, người nghe sẽ bị mất nhiều âm bass (ngược pha nên triệt tiêu nhau). Cho dù có mở âm lượng lớn hơn cũng không thể sửa lại được.
Rất nhiều subwoofer chất lượng cao sẽ cung cấp cả chức năng điều chỉnh pha dưới dạng switch gạt hay núm xoay, nhờ vậy người dùng có thể điều chỉnh được khác biệt về pha (cả về pha vật lý cũng như pha điện từ) giữa subwoofer và loa chính rất dễ dàng. Tuy nhiên, không phải thiết kế nào cũng giống nhau và có mức độ hiệu quả như nhau. Quan trọng hơn, chỉnh pha không giống như bù độ trễ. Nếu như loa subwoofer được đặt ở vị trí gần hơn hay cách xa người nghe hơn so với loa chính, người nghe sẽ cần tiến hành công đoạn bù độ trễ để thời gian âm thanh từ các loa đến được tai là như nhau. Dù rằng một vài loa subwoofer hay một số hệ thống xử lý âm thanh đa kênh được tích hợp chức năng này, không phải lúc nào người dùng cũng có thể tìm được những thiết bị như vậy.

Nut chinh pha tren sub tapchihifi

Nếu trên loa subwoofer có nút cân chỉnh pha như ở hình trên, người nghe chắc chắn sẽ rất ngạc nhiên trước sự khác biệt trong khả năng làm mượt vùng phân tần mà nút công tắc nhỏ này có thể mang lại, đặc biệt là khi loa subwoofer cũng như loa chính đến từ các hãng sản xuất khác nhau.
Khi nói đến việc đặt vị trí cho loa subwoofer, có một số điều mà người sử dụng cần phải xem xét. Mặc dù các dải siêu trầm không mang hướng tính và một loa siêu trầm chất lượng cao không nên phát ra các tần số cao hơn quãng tần số vì nó có thể khiến cho vị trí của loa bị lộ, điều đó không có nghĩa là ta có thể thể đặt loa ở bất cứ chỗ nào. Đầu tiên, vị trí của loa subwoofer trong phòng – đặc biệt là ở những chỗ gần tường – sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến đáp tuyến tần số và đáp tuyến miền thời gian của nó. Trong một gian phòng, sẽ có những điểm rất tốt trong khi những điểm khác ảnh hưởng cực kỳ xấu đến chất lượng âm thanh và người nghe cần phải tìm những điểm đặt loa tốt đó. Thứ hai, trừ khi hệ thống của người nghe có khả năng bù độ trễ, lý tưởng nhất là đặt loa sao cho khoảng cách từ subwoofer đến người nghe bằng khoảng cách từ người nghe đến loa chính.

ben trong loa Dali Sub E-12F

Một trong những thiết lập “đẹp” nhất là hệ thống chỉ có một loa subwoofer và loa đó đặt ở phía trước người nghe chứ không phải ở phía sau, và hướng của driver subwoofer trực tiếp đối diện với vị trí ngồi nghe. Mặc dù vị trí đặt tốt nhất là tránh xa các góc, người nghe cũng cần phải tránh đặt subwoofer ở vị trí trung điểm của độ dài phòng để giảm thiểu sự xuất hiện của hiện tượng sóng đứng. Loa siêu trầm được đặt càng gần tường, âm lượng của các dải trầm sẽ càng lớn. Một số mẫu loa được thiết kế để có thể đặt gần tường do thiết kế bass phản xạ đặc biệt, có thể tiết kiệm không gian, nhưng những mẫu loa khác thì không. Do đó người dùng cũng phải kiểm tra xem nhà sản xuất đề xuất đặt loa ở vị trí nào. Thông thường, những thay đổi nhỏ về khoảng cách giữa loa với tường có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong sự cân bằng của các dải trầm sâu, do đó người dùng nên thử nhiều lần để có thể tìm được vị trí tốt nhất.
Để loa subwoofer có thể hoạt động một cách chuẩn xác và không bị lộ vị trí, điểm cắt tần giữa loa chính và loa subwoofer phải được đặt dưới 90Hz. Điều đó có nghĩa là loa chính cần có đáp tuyến tần số tốt, dưới 70 Hz hay thậm chí còn sâu hơn. Nếu thiết lập điểm phân tần trên mức này, hài âm của loa trầm rất dễ xâm nhập vào dải trung, từ đó dẫn đến hiện tượng “kéo” âm hình về hướng loa và làm lộ vị trí loa. Tổ chức THX khuyến cáo phân tần ở điểm 85Hz và đối với hầu hết các hệ thống, đây là một điểm phân tần khá tốt.

(Hết kỳ 4)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lịch sử hình thành Audio Hungary

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Tin liên quan