Tchaikovsky lấy ý tưởng sử dụng đại bác cho bản 1812 Overture từ đâu? Những năm 1880, việc sử dụng đại bác có khó khăn gì không?

Tchaikovsky lấy ý tưởng sử dụng đại bác cho bản 1812 Overture từ đâu? Những năm 1880, việc sử dụng đại bác có khó khăn gì không?

Wednesday 16/01/2019 2:08 pm GMT +7

Xem thêm:

Là người yêu nhạc cổ điển, chắc chắn ai cũng biết đến bản 1812 Overture của nhà soạn nhạc người Nga Tchaikovsky, nhưng không phải ai cũng biết đến những câu chuyện đằng sau đó.

Hỏi: Tchaikovsky lấy ý tưởng sử dụng đại bác cho bản 1812 Overture từ đâu? Những năm 1880 (thời điểm bản nhạc được sáng tác), việc sử dụng 16 phát đại bác để đệm nhạc có khó khăn gì không?

Đáp: Bản 1812 Overture, hay còn gọi đầy đủ là Overture “Năm 1812”, giọng Mi giáng trưởng, Op. 49 được Tchaikovsky viết để biểu diễn nhân dịp Nhà thờ Chúa cứu thế ở Kremlin được khánh thành. Nhà thờ được xây vào đầu những năm 1880 để kỷ niệm cuộc chiến vĩ đại của nước Nga chống lại sự xâm lăng của Napoleon đại đế.Trong bản nhạc có một đôi lần bạn sẽ nghe một đoạn trong bài La Marseillaise (quốc ca nước Pháp). Tuy nhiên sắc thái của mỗi lần La Marseillaise vang lên đều khác nhau hoàn toàn, ở đầu bài nó hoành tráng hùng hồn và khí thế bao nhiêu thì ở phần sau khi quân Pháp thất trận nó lại trầm buồn và da diết bấy nhiêu. Có một điểm khá thú vị là tác giả sử dụng cả bài God Save The Tsar (quốc ca Nga thời ấy) và La Marseillaise để tạo thế đối chọi trong bản nhạc, thế nhưng ở thời Napoleon, La Marseillaise là một bản nhạc bị cấm và phải đến những năm 1870 mới chính thức trở về với vai trò là quốc ca của mình.

Tchaikovsky viet ban 1812 Overture

Trong 1812 Overture, một trong những chủ đề quan trọng nhất là khắc họa lại cuộc chiến khốc liệt giữa hai đạo quân, và bản nhạc có sử dụng khá nhiều hiệu ứng đặc biệt như tiếng chuông nhà thờ và đại bác. Sở dĩ Tchaikovsky quyết định sử dụng các hiệu ứng này vì hai lý do: thứ nhất, địa điểm tổ chức ban đầu dự định sẽ là ở sân nhà thờ, với dàn kèn đồng, đại bác và tiếng chuông rền và thứ hai, vì nhà soạn nhạc được yêu cầu cho đại bác vào đoạn cuối để càng thu hút đám đông càng tốt, giống như showbiz ngày nay vậy. Đúng thế, các bạn không đọc sai đâu, 1812 Overture thực ra là một bản nhạc được “đặt hàng” từ trước và người “đặt hàng” là Nikolai Rubinstein – người bạn đồng thời cũng là người thầy của Tchaikovsky. Với tiêu chuẩn hiện tại, 1812 Overture là nhạc cổ điển, nhưng thời đó bản nhạc này chẳng khác gì một bản Battle Remix, nhạc thị trường của thế kỷ 19.
Thế nhưng bi kịch cho bản nhạc này ập đến vào năm 1881, khi Nga Hoàng Alexander II bị ám sát và việc tổ chức biểu diễn những bản nhạc hùng tráng, vui tai thế này lại thành ra không hợp lý. Bản 1812 Overture được biểu diễn lần đầu ở Triển lãm Nghệ thuật và Công nghiệp toàn nước Nga vào năm 1882 trong một căn lều bên cạnh nhà thờ còn đang xây dở, không dàn kèn đồng, không đại bác, không cả tiếng chuông, đồng nghĩa với việc mọi ý đồ của tác giả thành ra vô ích.

Tchaikovsky viet ban 1812 Overture dep

Trên thực tế, ở giai đoạn Tchaikovsky sáng tác bản nhạc này, ông đã định sẽ bắn 16 phát đại bác thông qua một bảng điều khiển điện để đảm bảo chính xác về mặt thời gian. Thế nhưng, thực tế cho thấy việc sử dụng đại bác để đệm cho dàn nhạc gần như là một công việc bất khả thi. Tác giả không nghĩ đến một chuyện, đó là việc bắn đại bác đúng vào thời điểm chỉ định cực kỳ phức tạp. Với công nghệ thời bấy giờ, lúc nào cũng có độ trễ thời gian từ lúc bấm nút trên bảng điều khiển đến khi pháo nổ và có rất nhiều tác nhân tác động vào khoảng trễ ấy, khiến thời gian không cố định và việc tiếng pháo cùng tiếng nhạc ăn khớp với nhau trở nên khó hơn lên giời. Ngay cả ở thời điểm hiện nay, để làm được điều này vẫn là một công việc hết sức khó khăn, dù rằng công nghệ hiện đại đã đơn giản hóa đi phần nào bằng cách cho nhạc trưởng xem video trực tiếp từ đội bắn pháo và ra hiệu lệnh một cách chính xác hơn. Còn bình thường, người ta sẽ sử dụng pháo quân đội và các chỉ huy pháo – những người hiểu rõ bản nhạc sẽ là người điều khiển.

Tchaikovsky viet ban 1812 Overture chat

Cũng cần phải nói rằng Tchaikovsky không hề có chút tình yêu nào dành cho bản nhạc này vì đây thực chất là một bản nhạc lễ hội chứ không phải xuất phát từ niềm đam mê, yêu thích của ông. Năm 1880, Nikolai Rubinstein đặt hàng Tchaikovsky viết bản 1812 Overture để làm bản nhạc mở đầu cho một bản nhạc lớn hơn dành cho các sự kiện sau: thứ nhất, nhà thờ sắp được hoàn thành sau gần 70 năm lên kế hoạch xây dựng, thứ hai, năm 1881 là kỷ niệm 25 năm ngày Nga Hoàng Alexander II đăng quang và thứ ba, triển lãm nghệ thuật và công nghiệp toàn nước Nga sẽ diễn ra vào năm 1882. Tchaikovsky thường phàn nàn với Nadezhda von Meck – người bảo trợ của ông rằng ông không phải nhạc trưởng cho các bản nhạc hội hè và cho đến nay, ai cũng biết chính nhà soạn nhạc đã bình luận về tác phẩm của mình như sau: “một bản nhạc quá lớn tiếng và ồn ào, hoàn toàn không có chút tính nghệ thuật nào vì tôi viết nó mà không hề có sự ấm áp hay tình yêu thương.” Đáng buồn thay, bản nhạc được chơi nhiều nhất của Tchaikovsky, bản nhạc làm nên sự giàu có cho ông lại chỉ là đứa con ghẻ bị ghét bỏ bởi chính cha đẻ của nó. Bản 1812 Overture càng thành công bao nhiêu thì Tchaikovsky lại càng tin rằng người đời chẳng thể nào hiểu được nghệ thuật của ông bấy nhiêu.

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 6 cặp loa bookshefl đáng mua nhất do tạp chí Whathifi bình chọn

Thanh Tùng

Từ khóa:

Tin liên quan