Thang decibel và những điều cần ghi nhớ (kỳ 2)

Thang decibel và những điều cần ghi nhớ (kỳ 2)

Sunday 20/01/2019 11:37 am GMT +7

Xem thêm:

Thực tế cho thấy, ngay cả khi độ nhạy của loa không hề cao, người dùng chưa chắc đã cần phải sử dụng một ampli với công suất thật mạnh.

Hãy bắt đầu từ một ví dụ thực tế. Chẳng hạn, người dùng sở hữu một đôi loa có độ nhạy 86dB trong phạm vi 1m, tín hiệu đầu vào 2.83V (2.83 volt tương đương 1 watt, với điều kiện loa và ampli cùng mang trở kháng 8 Ohm, 2 watt nếu trở kháng là 4 Ohm). Có người cho rằng với độ nhạy tiêu chuẩn là 90dB, độ nhạy loa 86dB có phần hơi thấp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy 86dB là mức độ vừa phải dễ nghe, âm lượng lớn hơn hẳn so với âm nền. Dù không lớn tiếng được như ở các triển lãm hay cửa hàng, mức 86dB trong một căn phòng im lặng vẫn là quá lớn, đủ để khiến người nghe phải hạ âm lượng nếu muốn nghe điện thoại.

Thang decibel

Vì một bộ loa phải có hai chiếc, vậy nên con số 86dB thực tế có thể cao hơn một chút. Người nghe ngồi cách hai loa một khoảng từ 2.5m đến 3m, vậy nên âm lượng cảm nhận được có thể bị giảm đi chút (để tiếng bé đi 6dB, khoảng cách từ người nghe đến loa phải tăng gấp đôi). Trong trường hợp phòng nghe hoàn hảo, đã được xử lý âm học tốt, điều duy nhất người dùng chỉ cần quan tâm là độ nhạy loa với 2.83V (tức 1 watt điện với trở kháng 8 Ohm hoặc 2 watt với trở kháng 4 Ohm) ở khoảng cách từ loa đến họ là bao nhiêu. Có rất nhiều biến số, nhưng với 86dB cho 1 watt công suất ở khoảng cách từ loa đến người nghe chắc chắn không quá khó tính.

Để tăng âm lượng thêm 3dB, công suất cần tăng gấp đôi, do đó:

2 w = 89 dB
4 w = 92 dB
8 w = 95 dB
16 w = 98 dB
32 w = 101 dB
64 w = 104 dB
128 w = 107 dB
256 w = 110 dB

Thang decibel dep

Như vậy có thể thấy, ngay cả những ampli với công suât khá khiêm tốn cũng có thể phối ghép với một cặp loa có độ nhạy hơi thấp trong một căn phòng bình thường.
Mức âm lượng để tái hiện lại cảm giác giống như ngoài đời thực, hoặc để khiến người nghe như đang ngồi trong nhà hát sẽ nằm trong khoảng 100-104dB. Mức nghe bình thường là khoảng 91dB, trong khi đó việc tăng thêm đột ngột 10 – 20dB có thể phải đòi hỏi công suất tức thời cực lớn từ ampli. Và trong trường hợp này, ampli có thể “hết hơi” cực kỳ nhanh.

Từ đây, người sử dụng có thể rút ra cho mình hai bài học sau:

a. Dù việc sử dụng một ampli quá mạnh, công suất vượt quá mức công suất mà loa chịu được là điều không nên, nhưng việc sử dụng một ampli đủ mạnh không bao giờ là thừa. Tuy vậy, vẫn có những lúc người dùng gặp phải giới hạn như loa đã đạt đến mức công suất an toàn tối đa, giá ampli tăng, hạn chế điều kiện lúc nghe (chặng hạn như khi ở chung cư, việc để âm lượng loa 105dB rất bất lịch sự vì nó quá ồn ào). Những yếu tố này sẽ góp phần hạn chế âm lượng của loa
Giới audiophile vẫn thường nói rằng driver loa, đặc biệt là tweeter, thường bị hỏng vì không đủ công suất hơn là do công suất quá mạnh. Lý do của điều này vốn như sau: để đạt được âm lượng cao hơn, các ampli công suất thấp thường phải mở hết cỡ, thông thường sẽ chạm đến ngưỡng quá tải gây ra hiện tượng clipping, hay còn gọi là xén ngọn, tức là âm thanh đầu ra sẽ bị mất phần đỉnh khi thể hiện qua đồ thị. Clipping thường sinh ra méo hài bậc cao.

Thang decibel tot

Vì méo hài THD là bội số nguyên ở một dải tần số cơ bản, đối với những dải tần cao như 5kHz, tần số của méo hài bậc hai sẽ là 10kHz – gần như không thể nghe thấy trong các bài kiểm tra âm thanh đơn thuần, rất khó nhận ra khi bị trộn lẫn vào các tín hiệu âm nhạc khác. Thế nhưng, trong trường hợp ampli phát sinh méo tiếng do rơi vào tình trạng quá tải, thiết bị sẽ gửi đến tweeter nguồn năng lượng lớn hơn bình thường rất nhiều, có chứa tần số siều âm với mức độ dày đặc. Năng lượng cực lớn cũng đồng nghĩa với hiện tượng quá nhiệt về lâu dài sẽ làm hỏng cuộn voice coil của tweeter, dù rằng méo tiếng không phải lúc nào cũng nghe thấy được.

Đó là lý do vì sao ampli công suất lớn thường có xu hướng an toàn hơn so với ampli công suất nhỏ, vì ampli công suất lớn ít khi xảy ra xén ngọn tín hiệu, do đó không gửi đến tweeter nguồn năng lượng lớn chứa tín hiệu siêu âm không nghe được với mức độ dày đặc.
Thế nhưng, ampli công suất quá lớn, vượt ngưỡng công suất an toàn của loa thì cũng dễ dàng đốt cháy tweeter như thường.
b. Khác biệt nhỏ về công suất của hai ampli khác nhau sẽ không tạo ra sự thay đổi đáng kể nào về mặt âm lượng. Ở kỳ trước, chúng ta đã thấy rằng giữa ampli 80 watt và ampli 100 watt, thay đổi lớn nhất về mặt âm lượng chỉ chưa đến 1dB mà thôi, và đây là mức rất khó để có thể nhận ra được.

Thang decibel chat

Đối với nhà sản xuất, chiêu bài tăng công suất để tạo nên khác biệt giữa các sản phẩm thật ra khá hiệu quả, vì thế họ sẽ nhấn mạnh vào yếu tố này bên cạnh việc sử dụng các yếu tố khác một cách linh hoạt, từ đó đem đến cho người nghe cảm giác việc nâng cấp là một điều rất hợp lý. Chẳng hạn, receiver A có công suất là 75 watt x 7 thì receiver B, do cao cấp hơn sẽ sở hữu khả năng đa vùng, có nhiều đầu vào HDMI hơn, mạch DAC chất lượng cao hơn, và việc nâng cấp thành 100 watt / 7 kênh chắc chắn nghe sẽ hợp lý, đủ để người tiêu dùng tin rằng hai sản phẩm này tồn tại cùng nhau cũng chẳng có vấn đề gì.

Chẳng hạn, nếu so sánh receiver Onkyo TX-NR616 với Onkyo TX-NR717, người dùng sẽ thấy chênh lệch giá 300 đô là hoàn toàn hợp lý, vì TX-NR717 mạnh hơn TX-NR616 10 watt và có nhiều tính năng hơn. Thế nhưng đừng quên rằng 10 watt không làm nên bất cứ khác biệt nào, còn các tính năng khác thì không phải lúc nào ta cũng có cơ hội sử dụng đến.

(Hết kỳ 2)

Xem:

Thang decibel và những điều cần ghi nhớ (kỳ 1)

Thang decibel và những điều cần ghi nhớ (kỳ 2)

Thang decibel và những điều cần ghi nhớ (kỳ 3)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Top 6 cặp loa bookshefl đáng mua nhất do tạp chí Whathifi bình chọn

Thanh Tùng

Từ khóa:

Phụ kiện Audio