Theremin – Câu chuyện về một nhạc cụ kỳ lạ bị lãng quên (phần 5)

Ngay cả khi Theremin đã qua đời, di sản của ông vẫn còn sống mãi, để lại ảnh hưởng lớn lao đến âm nhạc trên toàn thế giới tới tận ngày nay.

Khoảng thời gian Theremin mất, tiếng đàn Theremin ngày càng trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, được các nghệ sĩ nổi tiếng với tư duy cách tân sử dụng. Tuy nhiên, dù cho rất nhiều nhóm nhạc như Radiohead hay Portishead sử dụng các hiệu ứng âm thanh giống với tiếng đàn Theremin, không nhiều người có thể thực sự sử dụng được loại nhạc cụ này. Nine Inch Nails là một trong số hiếm hoi những ban nhạc sử dụng được đàn Theremin. Nghê sĩ Charlie Clouser cũng sử dụng đàn Theremin trong các bản nhạc của thập niên 90. Wayne Coyne, thành viên của Flaming Lips cũng sử dụng đàn Theremin trong ca khúc Race For The Prize năm 1999 và khi biểu diễn trực tiếp. Bộ phim tài liệu Theremin: An Electric Odyssey phát hành năm 1993 đã góp phần làm thổi bùng lên niềm yêu thích dành cho cây đàn này một lần nữa. “Đó là thứ nhạc cụ chỉ nhìn thôi cũng đã thôi thúc người ta muốn chơi thử, và đó cũng là một lý do khiến cây đàn này hồi sinh trở lại.” Trevor Pinch cho biết. “Giờ đây ai cũng có thể chơi được Theremin thông qua synthesizer hoặc trực tiếp điều khiển nó để tạo ra âm thanh. Điều này khiến cho cây đàn càng trở nên linh hoạt hơn.”

choi dan theremin

Robert Moog – cha đẻ của synthesizer cũng đóng vai trò rất quan trọng trong sự hồi sinh của đàn Theremin. Năm 2014, công ty của ông cho ra mắt một loại nhạc cụ mới có tên là Theremini nhằm giúp mọi người có thể học các kỹ thuật của Theremin một cách dễ dàng hơn. “Ngay khi vừa di chuyển tay quanh chiếc Theremini, cỗ máy đã bắt đầu đưa nốt nhạc vào gam rồi nhận diện gam bán âm rồi. Người dùng chỉ cần lựa chọn gam, sau đó cây đàn sẽ tự động đưa gam vào.” Pinch giải thích.

“Tôi thích gọi Theremini là Theremin với chế độ tập luyện.” Glinsky cho biết. Theremini trên thực tế được trang bị thêm núm xoay cho phép người dùng thay đổi mức độ hướng dẫn của nhạc cụ. Như vậy, về lâu dài, người dùng có thể tự học để biết vị trí của các nốt trên gam nhạc, từ đó chuẩn bị dần để có thể chơi được trên chiếc đàn Theremin thực thụ.

Cây đàn Theremin giờ đây cũng đã dần xuất hiện trở lại trong các bộ phim hiện đại. Chúng từng được dùng trong nhạc phim Ed Wood và The Machinist. Trong cả hai bộ phim này, tiếng đàn Theremin đều được biểu diễn bởi một trong những nghệ sĩ Theremin nổi tiếng nhất hiện nay, Lydia Kavina. Kavina sinh ra ở London và hiện tại sống ở Anh. Cô chính là cháu gái họ của Theremin và được chính ông dạy chơi loại nhạc cụ này từ năm 9 tuổi. “Nếu là cách đây 20, bạn gần như không thể mua được cây đàn Theremin nào, thậm chí cũng chẳng có mấy người chơi được nó.” Cô chia sẻ. “Có rất ít người biết bởi không có nhiều thông tin về loại nhạc cụ này. Ngày nay, chúng tôi có hàng ngàn cây đàn Theremin khác nhau và hàng ngàn người chơi Theremin ở trình độ khác nhau.” Và với Kavina, nhiệm vụ của cô chính là đưa tình yêu của người thầy, người bác dành cho cây đàn kỳ lạ này đến với càng nhiều người càng tốt.

Và cuối cùng, có thể nhiều người không để ý nhưng ngày nay, không ít thứ công nghệ khiến chúng ta đang vung tay trong không khí để điều khiển, và điều này diễn ra ở những cỗ máy cực kỳ quen thuộc. Những thiết bị chơi game như Wii, nền tảng công nghệ kiểu Leap Motion cho phép con người điều khiển thông qua cử chỉ. Hay nói cách khác, chúng đang đi theo con đường mà cây đàn Theremin vạch ra cách đây hơn 100 năm. Điện dung, yếu tố khiến chiếc đàn Theremin phản ứng trước cử động của con người chính là thứ giúp điện thoại thông minh nhận ra cử động của ngón tay vuốt trên màn hình. Nhân loại đang dần đuổi kịp thế giới mà Theremin tưởng tượng ra từ cách đây hơn một thế kỷ.

Mặc dù phát minh của Theremin có thể xem như là một trong những nhạc cụ thú vị nhất của lịch sử, tài năng của ông lại bị giới hạn, không có điều kiện phát huy bởi những biến cố liên tiếp xảy ra trong cuộc đời. Dù vậy, điều đó vẫn không thể ngăn cản Theremin đưa những ý tưởng tuyệt vời của mình bước ra ngoài đời thực. Ngày nay, trong một thế giới với muôn vàn điều kỳ diệu của khoa học, cây đàn Theremin hơn trăm tuổi vẫn khiến nhiều người thích thú, bất ngờ trước chất âm máy kỳ lạ, giống như tiếng vọng về từ một tương lai xa xăm.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Theremin – Câu chuyện về một nhạc cụ kỳ lạ bị lãng quên (phần 1)

Theremin – Câu chuyện về một nhạc cụ kỳ lạ bị lãng quên (phần 2)

Theremin – Câu chuyện về một nhạc cụ kỳ lạ bị lãng quên (phần 3)

Theremin – Câu chuyện về một nhạc cụ kỳ lạ bị lãng quên (phần 4)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lịch sử Munich High End Show

Nguyễn Hào