Thùng loa kim loại – Chuyện không tưởng trở thành sự thật

Thùng loa kim loại – Chuyện không tưởng trở thành sự thật

Sunday 25/11/2018 4:33 pm GMT +7

Xem thêm:

Đã có một thời, vấn đề về kỹ thuật khiến việc làm thùng loa bằng kim loại rất khó khăn. Tuy nhiên, tiến bộ khoa học kỹ thuật đã giúp điều này trở thành sự thật

Kiến thức về vật liệu làm thùng loa ngày nay đều bắt nguồn từ việc chế tạo nhạc cụ. Tuy nhiên, khác với nhạc cụ, thùng loa không có nhiệm vụ tạo ra âm thanh mà là tái tạo âm thanh. Do đó, yêu cầu dành cho vật liệu làm thùng loa có phần khác so với vật liệu làm nhạc cụ. Đối với thùng loa, nhiệm vụ đầu tiên là giữ cố định các củ loa trong một kết cấu được tính toán trước. Bên cạnh đó, thùng loa còn có tác dụng quan trọng về mặt âm học. Yếu tố này quyết định thiết kế về hình dáng của từng loại loa, từng hãng loa khác nhau.
Hầu hết thùng loa được làm từ bột ép hoặc các loại gỗ dán được xử lý đặc biệt chống cong, vênh, mối mọt. Gỗ nguyên thớ cũng được sử dụng nhưng rất hạn chế và chỉ có ở những loại loa rất đắt tiền. Đơn giản là bởi rất khó để có thể xử lý được gỗ nguyên khối và tạo hình theo thiết kế mà không ảnh hưởng đến sự đồng nhất về âm học. Do đó, không có gì lạ khi những cặp loa hạng sang như Living Voice, Wharfedale hay Tannoy có giá phải lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm ngàn đô la.
Thế nhưng, trên thực tế vẫn có những hãng loa làm thùng loa bằng kim loại. Magico là một trong số đó. Không chỉ dùng kim loại để làm phần khung cấu trúc bên trong, phần thùng loa bên ngoài tất nhiên cũng được làm hoàn toàn bằng kim loại. Nhưng để làm được như vậy, thiết kế cho thùng loa phải thật “chuẩn”.

Thung loa kim loai

Triết lý thiết kế của Magico cho rằng cộng hưởng từ vách loa là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng “thêm màu” cho âm thanh. Việc gia cố vững chắc bên trong thùng loa MDF có thể giảm rung chấn, nhưng đổi lại, vách loa sẽ tích tụ năng lượng và làm tăng hệ số tắt dần (damping factor). Mặc dù hệ số tắt dần cao sẽ đem đến trung âm tốt, nhưng quá cao sẽ ảnh hưởng không tốt đến các dải trầm (tích tụ nhiều năng lượng, ảnh hưởng đến một dải tần số rộng và tạo ra cộng hưởng tiêu cực).
Một vài hãng loa khác sử dụng kim loại để bọc ngoài thùng loa. Chẳng hạn, Bang & Olufsen làm thùng loa Beosound 2 kết hợp giữa kim loại và một vài loại vật liệu khác.

Thung loa kim loai dep

Có một ngoại lệ khá thú vị, đó là Western Electric 16A. Chiếc loa này được làm từ đồng và các kim loại khác, đem đến một kết quả rất khả thi Có thể thấy đây là dạng loa kèn chứ không phải loa thùng thật sự, nhưng thực tế cả một họng kèn này vẫn được tính là một thùng loa.

Thung loa kim loai chat

Thùng loa nếu không được thiết kế tốt sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất âm toàn thể, bất kể chúng được làm bằng gỗ hay kim loại. Cộng hưởng ở vách, nhiễu xạ sóng từ cạnh thùng, sóng đứng từ phản xạ âm trong thùng loa là những yếu tố mà bất cứ nhà sản xuất nào cũng phải cân nhắc khi thiết kế thùng loa. Tăng khối lượng hay độ cứng chắc của thùng, tăng hệ số tắt dần cho vách thùng loa bằng các phương pháp xử lý vách như gia cố vững chắc, gắn vật liệu hấp thụ cộng hưởng nội sẽ làm cho toàn bộ cộng hưởng hay phần lớn trong số đó bị triệt tiêu. Các thương hiệu được nhắc đến ở trên đã làm rất tốt công việc sử dụng kim loại làm thùng loa hay họng kèn, với độ vang và cộng hưởng cực thấp, không ảnh hưởng đến chất âm tổng thể, một vấn đề mà bất cứ thứ kim loại nào cũng gặp phải. Do đó, không có gì sai khi nói rằng kim loại có thể dùng để làm những thùng loa chất lượng tốt, miễn là nhà sản xuất có thể giải quyết các vấn đề có thể xuất hiện ở thiết kế cũng như vật liệu làm thùng loa mà họ sử dụng.
Mặc dù gỗ rẻ hơn và có thể chế tác dễ dàng hơn, để làm được một cặp loa có thùng làm bằng gỗ với chất âm hay, bản thân thùng loa có thể phải làm từ nhiều loại vật liệu khác nhau, có thể là kim loại, gỗ, hay thậm chí nhựa composite. Có một điều mà nhiều người thường không chú ý, đó là thùng loa tác động rất lớn đến chất âm của loa. Thùng loa có thể tăng cường cho các dải âm trầm, do đó nhiều cặp loa chế tác tốt, sử dụng đúng loại củ loa có thể mang đến những dải trầm rất sâu  mà không cần trợ giúp từ loa subwoofer.

Thung loa kim loai doc dao

Bên cạnh đó, mỗi loại vật liệu lại có một chất âm riêng. Thông thường, thứ vật liệu có chất âm dễ nghe nhất là gỗ (chất âm của kim loại thường bị xem là lạnh, vang, trong khi của gỗ được cho là ấm. Do đó, phần lớn các bản nhạc acoustic thường được thể hiện với nhạc cụ bộ dây, được làm bằng gỗ chứ ít ai dùng nhạc cụ bộ hơi làm bằng kim loại và càng không sử dụng nhạc cụ điện tử). Tai người cũng dễ tiếp nhận chất âm của gỗ hơn so với các loại vật liệu khác. Do đó, việc sử dụng các vật liệu khác để làm thùng loa có thể rất phức tạp, nhưng điều đó không có nghĩa là không thể. Đặc điểm sinh học của tai người cũng góp phần quan trọng đến âm thanh mà người nghe tiếp nhận. Do đó, những cặp loa với thùng kim loại có chất âm hay hoặc màng loa kim loại thường rất khó làm, nhưng trên thực tế vẫn có những nhà sản xuất có thể làm được.
Như vậy, có thể thấy gỗ không phải là vật liệu duy nhất có thể làm được thùng loa, nhưng gần như là loại vật liệu tối ưu nhất. Tuy nhiên, khi mà gỗ nguyên thớt ngày càng hiếm hoi, gỗ dán hay gỗ ép khó có thể đảm bảo chất lượng, kim loại sẽ là một vật liệu để thay thế cho các cặp loa chất lượng cao, miễn là nhà sản xuất có thể tìm được hướng thiết kế thực sự đúng đắn cho mình.

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lịch sử hình thành hãng Torqueo đến từ Ý

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Phụ kiện Audio