Categories: Uncategorized

Thùng loa và những tác động đến chất âm (phần 2)

Không chỉ vật liệu mà ngay cả những phụ kiện hỗ trợ (chân kê) hay hình dáng thùng loa cũng góp phần không nhỏ ảnh hưởng trực tiếp đến chất âm.

Chúng ta biết rằng loa sẽ rung chuyển ngay khi driver loa bắt đầu phản ứng với tín hiệu để tạo ra âm thanh, do đó chúng thường được thiết kế để thu hẹp tương tác với sàn, có thể là thông qua chân đinh. Đôi lúc, để bảo vệ bề mặt sàn, người ta sẽ đặt dưới chân đinh này các cốc đế với bề mặt khá nhẵn, diện tích tiếp xúc vẫn đủ nhỏ để không ảnh hưởng quá nhiều.

Đôi lúc, độ động, sự chi tiết và khả năng tập trung âm hình stereo có thể cải thiện một cách đầy bất ngờ chỉ từ việc giải quyết vấn đề ổn định cho loa. Đối với sàn gạch lát hoặc sàn khối, các chân kê rắn với diện tích tiếp xúc nhỏ có thể lót thêm miếng lót nỉ với độ dày từ 1 đến 3mm để tối ưu. Bất cứ vật liệu có tính đàn hồi nào lớn hơn xuất hiện ở vị trí tiếp xúc giữa chân loa và sàn có thể dẫn đến sự xuất hiện của các cộng hưởng thứ cấp nghe được và đo được. Các cộng hưởng này là sản phẩm phụ sinh ra từ vị trí giữa thùng loa và sàn. Các đĩa bằng đồng thau, đồng xu hay cốc đế cứng làm từ thép không rỉ, với đường kính lý tưởng 40 – 50mm có thể đặt dưới chân đinh của loa để bảo vệ cho sàn gỗ bóng hay sàn lát gạch.

Trong quá trình chuẩn bị sàn nhà, việc bỏ qua chất âm tổng thể đặc trưng của phòng sẽ có tác động không nhỏ đến chất lượng. Sàn nhà không chỉ là nơi để đặt loa mà còn là một vùng có diện tích tỏa âm rất rộng, thường dễ xuất hiện cộng hưởng cấu trúc ở các dải trầm và trung quãng thấp. Chúng không thỉ thoát ra mà còn có khả năng quay trở lại, phối hợp cùng với âm thanh trực tiếp từ loa hay tác động thẳng lên loa. Trong một số trường hợp khó giải quyết, nhà sản xuất có thể cải thiện bằng cách sử dụng hệ treo lò xo thép dùng để giảm chấn trong không khí, từ đó đem đến khả năng cô lập tốt khỏi sàn nhà cho loa. Các công cụ này cũng rất hiệu quả trong việc ngăn chặn dẫn truyền cộng hưởng hay rung chấn xuống những căn phòng ở bên dưới.

Đối với trường hợp sử dụng đòi hỏi độ chính xác cao, một vài hệ thống, chủ yếu đặt ở tầng nhà dưới cùng, thậm chí còn khoét lỗ hổng trên sàn nhà treo. Loa của hệ thống sau đó được đặt trên hàng gạch cô lập, nối liền cùng với móng và dâng lên cao ngang với sàn nhà. Tuy nhiên, kỹ thuật này cũng đồng nghĩa với việc loa không thể di chuyển được. Có thể kết luận rằng việc điều chỉnh vị trí của loa trong phòng có tác động rất lớn đến cả khả năng tập trung âm hình stereo, tinh chỉnh âm trầm cũng như âm sắc của các dải trung.

Hình dáng của thùng loa cũng xuất nhiều thay đổi. Trong quan điểm thiết kế đượng đại, việc giảm thiểu nhiễu xạ rất quan trọng, vì thế các mép cạnh của loa thường được vát chéo hoặc bo tròn để giảm thiểu tác động của nhiễu xạ, trong khi hình dáng tổng quan có thể xuất hiện các bề mặt uốn cong hoặc thuôn tròn để đem đến các sóng âm mượt hơn, từ đó thoát được ảnh hưởng của nguồn tạo nhiễu xạ ký sinh. Các mép canhk, vuông, sắc thường bị cho là khó kiểm soát về khả năng tập trung âm hình, đồng thời cũng khiến các dải cao trở nên thô, khó nghe. Loại chất âm này có thể nghe thấy được, rõ hay không còn tùy thuộc vào thiết kế cho trước.

Phần lưng nghiêng dọc, hoặc tạo thành góc nghiêng với mặt trước loa có thể bù lại khoảng trễ thời gian tại vị trí nghe, đấy là trong trường hợp loa sử dụng một dãy dọc gồm nhiều driver. Thiết kế như vậy có thể cải thiện đáp tuyến pha và sự hài hòa ở quanh phạm vi tần số cắt. Bên cạnh đó, thiết kế loa hẹp với chiều cao và đáp tuyến tần số tăng thêm cũng rất hiệu quả. Nó có thể duy trì được hướng tính nhất quán cũng như đảm bảo âm lượng khi tần số tăng lên.

Cuối cùng là về vấn đề đáp tuyến tần số. Hầu hết những mẫu loa hiện đại mà chúng ta thường bắt gặp đều có hình dáng vuông vức, được bo tròn hoặc gọt vát ở các cạnh. Hình vẽ dưới đây mô tả nghiên cứu của tiến sĩ Harry Olson giai đoạn cuối những năm 1930, đầu những năm 1940 về tác động của hiệu ứng nhiễu xạ lên thùng loa dựa vào hình dáng của thùng. Đáp tuyến tần số trong hình vẽ được thực hiện thông qua một driver giống nhau trên các thùng loa. Về lý thuyết, thùng loa hình cầu có đáp tuyến tần số phẳng nhất, thế nhưng việc khó sản xuất, cộng thêm vấn đề liên quan đến độ dài phản hồi nội trục đã khiến việc áp dụng hình dáng này vào thực tế gặp phải rất nhiều trở ngại.

Nghiên cứu cổ điển của Oslon liên quan đến tác động của hình dáng thùng loa và nhiễu xạ lên đáp tuyến tần số.

Ngày nay, chúng ta sẽ gặp nhiều thiết kế loa giống như hình J và hình L, sở dĩ chúng được chọn là nhờ kết quả đáp tuyến tần số đo được. Tất nhiên, với các loa tích hợp hay lắp chìm trên tường, vấn đề nhiễu xạ bị vô hiệu hóa hoàn toàn. Đó là lý do vì sao nhiều mẫu loa kiểm âm hiện nay được lắp âm tường thay vì để trên bàn hoặc trên chân kê.

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Thùng loa và những tác động đến chất âm (phần 1)

Nguyễn Hào

Lan Nguyễn

Recent Posts

TEAC NR-7CD – Thiết bị tất cả-trong-một ở tầm cao mới

Nếu cần xây dựng một hệ thống âm thanh truyền thống nhưng vẫn đáp ứng…

10 hours ago

Marantz SR8012 – AV receiver đầu bảng của Marantz

Cho đến nay, đây vẫn là một trong những receiver cao cấp, mạnh mẽ, đáng…

10 hours ago

AudioQuest Silver Cloud – Dây nguồn đầu bảng cho phân khúc tầm trung của AudioQuest

Vẫn sử dụng những công nghệ quen thuộc làm nên dòng dây nguồn Wind, thế…

11 hours ago

Elipson Prestige Facet 8B – Đáng giá với phân khúc tầm trung

Cặp loa bookshelf Prestige Facet 8B sẽ đưa người nghe đi hết từ bất ngờ…

11 hours ago

Line Preamp Audio Research Reference 10– Vượt qua những giá trị hàng đầu

Với những giá trị từ cổ điển cho đến hiện đại, line preamp Audio Research…

12 hours ago

Sonus Faber Chameleon T – “Tắc kè đổi màu” của Sonus Faber

Kết hợp chất âm truyền thống, kỹ thuật chế tác đổi màu và khả năng…

1 day ago