Tiếng của bản thu âm (phần 1)

Chúng ta thường tin rằng tiếng nhạc phát ra từ một bản thu âm chỉ là âm nhạc, nhưng đằng sau đó là một câu chuyện hấp dẫn hơn thế nhiều.

Mỗi giai đoạn khác nhau trong lịch sử sẽ gắn liền với những xu hướng kiến trúc cụ thể, những kỹ thuật xây dựng, vật liệu, quá trình phát triển khác nhau, cũng như phong cách và loại hình sáng tác âm nhạc riêng biệt.

Xu hướng kiến trúc có ảnh hưởng rất quan trọng đến các không gian vốn được dùng để biểu diễn âm nhạc. Kết hợp với kỹ thuật xây dựng và vật liệu, nó sẽ góp phần hình thành nên đặc tính âm học của những không gian đó. Vì lý do này, ở những thời điểm khác nhau và vị trí địa lý khác nhau, đặc điểm âm học sẽ khác nhau do cách sử dụng vật liệu, phương pháp hoặc ý tưởng của nơi đó, dù là vô tình hay hữu ý.

tieng cua am thanh 1

Khi một bản nhạc được biểu diễn, những gì được thể hiện bị ảnh hưởng sâu sắc bởi cách hiểu và diễn tả của người biểu diễn, âm thanh tạo ra từ nhạc cụ của họ và sự tương tác giữa âm thanh với đặc tính âm học của không gian biểu diễn. Người nghệ sĩ có thể thêm vào một chút chỉnh sửa trong khi chơi nhạc tùy vào những gì họ nghe được, đây giống như quá trình kiểm soát hồi tiếp dạng vòng lặp kín vậy. Nhìn chung, nó thiên về những kỹ năng, kỹ xảo đã được hình thành sau quá trình dài luyện tập, gần như trở thành bản năng. Ngược lại, người nhạc sĩ sáng tác sẽ thay đổi và tỉnh chỉnh bản nhạc từng chút một trong một thời gian dài, thường là dựa vào trải nghiệm của họ khi nghe bản nhạc đó được biểu diễn. Mối quan hệ này cho thấy rằng hình thức, phong cách sáng tác ở mỗi thời điểm khác nhau cũng phần nào đó bị chi phối bởi đặc điểm âm học của không gian biểu diễn.

Cho đến cuối thế kỷ 19, chúng ta không chỉ nghe những buổi biểu diễn trực tiếp. Sự xuất hiện của công nghệ thu âm đã làm thay đổi tất cả. Chúng đem đến khả năng trải nghiệm âm nhạc mới bằng cách tái tạo lại âm thanh từ bản thu của một buổi biểu diễn ở một nơi khác, vào một thời điểm khác.

Trong quá trình thu âm, phương thức lưu trữ và quá trình xử lý được xem như là những yếu tố có tầm ảnh hưởng ngang nhau và tương tự như không gian biểu diễn của một buổi diễn trực tiếp. Mỗi phương thức lưu trữ bản thu âm, với thế mạnh, điểm yếu và hạn chế riêng sẽ ảnh hưởng đến cách mà người nghe trải nghiệm về bản nhạc cũng như màn trình diễn. Do đó, nó phần nào tác động tới tư duy, phong cách của người chơi nhạc vì họ sẽ chỉnh sửa phần biểu diễn của mình dựa vào những yêu cầu cụ thể. Dân dần, công nghệ thu âm cũng bắt đầu có ảnh hưởng đến phong cách bản nhạc, kỹ thuật sáng tác và biểu diễn.

Quá trình thu âm thực chất đã bắt đầu từ giai đoạn sáng tác. Trong một khoảnh khắc được truyền cảm hứng, có thể sẽ có người cảm thấy muốn sáng tác âm nhạc. Tuy nhiên, cần nhở rằng một bản nhạc dù hay vẫn có thể trở thành thảm họa nếu các bước tiếp theo không được thực hiện chuẩn xác, trong khi một bản nhạc dở không thể cải thiện mà chỉ ngày càng tệ hợn mà thôi.

tieng cua am thanh

Một khi đã có được một sáng tác chất lượng tốt, chúng ta sẽ cần hòa âm phối khí. Việc này được giao cho một chuyên gia phối khí có kinh nghiệm sản xuất bản thu để đảm bảo rằng mục đích của nhạc sĩ sẽ được thể hiện chuẩn xác trên bản thu đó.

Và tất nhiên, sau đó chúng ta sẽ cần những nhạc công tài năng, có khả năng biểu diễn bản thu đã được phối ấy một cách thật xuất sắc. Họ sẽ cần những nhạc cụ chất lượng cao để biểu diễn. Các nhạc cụ này cũng được làm ra bởi những người thợ tài hoa với kỹ năng bậc thầy, những người có khả năng tinh chỉnh âm thanh nhạc cụ dựa vào hàng trăm năm truyền thống và kinh nghiệm, với những công cụ và vật liệu tốt nhất.

Buổi biểu diễn sau đó phải được thực hiện tại một nơi với đặc điểm âm học không chỉ phù hợp với bản nhạc mà còn tốt cho cả quá trình thu âm. Nơi đó phải được thiết kế cách ly khỏi các tác động bên ngoài như tiếng ồn giao thông, tiếng người nói chuyện trong khi vẫn duy trì những đặc điểm âm học yêu cầu.

Nếu tất cả đều ổn, tất cả những yếu tố vừa kể ra sẽ định hình nên âm thanh của bản thu. Nhiệm vụ của người kỹ sư trong suốt quá trình còn lại là đảm bảo thu lại toàn bộ, đồng thời thể hiện tốt mọi sự xuất sắc, nổi bật của quá trình thu âm này lên sản phẩm cuối cùng. Nếu như có chi tiết nào bị mất thì không có bất cứ công nghệ hay kỹ thuật nào có thể tạo ra được nó. Công nghệ thu âm cho phép thu lại tất cả những âm thanh xuất hiện tại đó nếu như người kỹ sư đủ khả năng để sử dụng hết tiềm năng của nó, nhưng không cách nào để khiến cho âm thanh trở nên tốt hơn. Thu âm cũng không thể nào cải thiện được bản nhạc, cách hòa âm phối khí hay chất lượng trình diễn. Ở một vài trường hợp, có những lỗi có thể che đi được nhưng sẽ để lại hiệu ứng phụ khá nghiêm trọng. Hay nói cách khác, công nghệ thu âm không thể thay thế cho kỹ năng, nỗ lực, chất lượng và trí tuệ. Nhưng nó lại là một công cụ, khi được sử dụng kết hợp với kỹ năng, nỗ lực, chất lượng và trí tuệ, sẽ cho phép lưu giữ lại tất cả mọi thứ dưới dạng bản thu âm.

Tất cả quá trình này được lưu lại thông qua micro, vốn được đặt tại những điểm quan trọng trong không gian biểu diễn. Micro sẽ chuyển âm thanh thành dòng điện. Độ chính xác của quá trình chuyển đổi phụ thuộc vào chất lượng của micro cũng như vị trí của chúng trong không gian. Tín hiệu âm thanh dưới dạng dòng điện do micro tạo ra khá yếu, do đó ta cần một ampli để khuếch đại nó lên. Độ chính xác của tín hiệu sau khi được khuếch đại cũng phụ thuộc vào thiết kế và chất lượng của ampli được sử dụng.

(Hết kỳ 1)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Tiếng của bản thu âm (phần 2)

Tiếng của bản thu âm (phần 3)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những cặp loa có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử 1

Nguyễn Hào