Tiêu chuẩn cho loa đã thay đổi như thế nào (phần 4)

Với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, tiêu chuẩn cho loa ngày nay trở nên cao hơn, đồng thời cũng hướng đến tính hợp nhất hơn.

Hiệu năng trình diễn của những mẫu loa chất lượng cao ngày nay được xem như là không tưởng ở thời điểm năm 1960, bởi nó đã vượt xa so với hầu hết thông số lý tưởng dành cho loa phổ thông lúc bấy giờ. Các thông số được mô tả trong bảng dưới đây dành cho một mẫu loa hiện đại, khá phổ biến ngày nay. Đây là một loa bookshelf nhỏ gọn, cấu trúc hai đường tiếng, sử dụng bass phản xạ và được đặt trên chân loa cao 46cm. Mẫu loa này sử dụng driver midwoofer màng nón polymer đường kính 160mm kết hợp cùng tweeter màng vòm lụa mềm 25mm. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng độ nhạy của loa đã giảm đi đáng kể, so với mục tiêu lý tưởng năm 1960 thì đã bị mất đi 12dB. Nhược điểm này chính là kết quả phát sinh từ việc mở rộng đáp tuyến dải trầm, trong khi giữ nguyên thùng loa kích thước nhỏ gọn, có thể đặt vừa ở không gian trong phòng. Tuy nhiên, điều may mắn là ở thời điểm hiện nay, các ampli có công suất lớn từ 50 đến 150 watt khá phổ biến và có mức giá không hề đắt, dễ dàng phối ghép với những cặp loa có độ nhạy thấp như thế này.

thong so loa hai duong tieng
Thông số của một mẫu loa hai đường tiếng năm 2014.

Độ nhạy/độ hiệu quả thấp vốn là kết quả không thể tránh được của việc đáp ứng yêu cầu kết hợp giữa đáp tuyến tần số mở rộng về các dải trầm với thùng loa nhỏ gọn. Tất nhiên, việc này cũng có lợi ích nhất định, cụ thể, driver phần nào có độ lên màu âm thanh thấp hơn, khả năng kiểm soát cộng hưởng trễ cũng tốt hơn. Điều này cũng đồng nghĩa với việc trọng lượng của màng loa tăng lên. Dung sai dành cho đáp tuyến biên độ được thắt chặt lại cũng là một yếu tố quan trọng. Khi kết hợp cùng nhau, tất cả các phẩm chất này sẽ đem lại đáp tuyến tần số được mở rộng một cách đáng kể. Đây cũng đồng thời là minh chứng rõ nhất cho thấy tiến bộ về công nghệ sản xuất liên quan đến sự đồng nhất giữa chất lượng âm thanh với tần số như thế nào.

Các tiêu chuẩn đạt được liên quan đến độ méo tiếng và phân cực, đáp tuyến lệch trục cũng đã phần nào được cải thiện, đồng thời công suất chịu dòng cũng tăng lên 100 watt, nếu quy ra âm lượng thì lớn hơn 6dB so với tiêu chuẩn năm 1965. Điều này chắc chắn rất cần thiết bởi độ nhạy của loa hiện nay đã giảm đi khá nhiều, trong khi ampli ngày càng mạnh lên, vì thế loa cần có khả năng chịu công suất cao hơn đáng kể đến từ ampli hiện đại, tăng từ 15 watt cách đây 60 năm lên tới 75 watt hiện tại. Một số ampli siêu cao cấp có thể mang công suất rất lớn, lên đến 2000 watt / kênh ở trở kháng 4 Ohm. Hậu quả của yêu cầu công suất cao phát sinh từ độ nhạy thấp là khả năng biểu hiện độ động ngày một thu hẹp dần, một phần là do yêu cầu hấp thụ năng lượng mạnh hơn dẫn đến phản ứng về nhiệt (phản ứng nén độ động do nhiệt độ cao).

Không ít cặp loa với chất lượng tốt hiện này thường thiết kế thêm ống dẫn sóng (một loại họng kèn miệng nông) cho driver tweeter. Thiết kế này không chỉ làm tăng độ nhạy ở các tần số quãng dưới của driver mà còn phần nào làm giảm hướng tính, từ đó dễ dàng kết hợp với âm thanh từ driver midrange. Kết quả thu được là đáp tuyến năng lượng mượt hơn, một yếu tố góp phần cải thiện chất âm của loa. Họng kèn nông cũng giúp chỉ ra các đỉnh năng lượng tìm thấy quanh vùng tần số cắt của midrange – tweeter. Các đỉnh năng lượng này được hình thành và phát triển khi một driver tweeter có hướng tính mạnh hoạt động ở gần vùng tần số cắt với midrange. Ở quanh khu vực tần số cắt, hướng tính của driver midrange cũng bắt đầu thu hẹp lại.

Với khả năng trình diễn ngày một tốt hơn nhờ vào công nghệ loa hiện nay, người ta bắt đầu đặt ra tiêu chuẩn cho loa ngày một cao hơn. Với yếu tố biên độ/đáp tuyến tần số, dung sai của biên độ lý tưởng có quan hệ rất lớn đến giá trị nhất quán cũng như chất lượng âm thanh ở một thiết kế loa cụ thể. Cũng cần lưu ý rằng thùng loa và driver cho trước có thể không tạo ra được đáp tuyến tần số phẳng một cách hoàn hảo cho chất âm tối ưu, vì các tiêu chí dưới cùng bị tác động không nhỏ bởi năng lượng được cấp cũng như khả năng tương tác giữa loa với môi trường xung quanh.

(Hết kỳ 4)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây:

Tiêu chuẩn cho loa đã thay đổi như thế nào (phần 1)

Tiêu chuẩn cho loa đã thay đổi như thế nào (phần 2)

Tiêu chuẩn cho loa đã thay đổi như thế nào (phần 3)

Tiêu chuẩn cho loa đã thay đổi như thế nào (phần 5)

Nguyễn Hào

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Tìm hiểu về phòng đo Jupiter bí mật của Dynaudio