Tìm hiểu về các đặc điểm của chất âm (phần 11)

Trong phần này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về hai yếu tố nhỏ cấu thành nên chất âm hay của thiết bị trong hệ thống âm thanh, đó là độ chi tiết và sự nhất quán.

Độ chi tiết

Độ chi tiết thường để chỉ các chi tiết nhỏ hoặc ở mức âm lượng thấp trong âm thanh tổng thể. Cấu trúc bên trong của âm sắc nhạc cụ cũng được tính là một loại chi tiết. Cụm từ này cũng gắn liền với âm thanh tức thời (những âm thanh tồn tại trong một khoảng thời gian ngắn ngủi) ở bất cứ mức âm lượng nào, chẳng hạn như tiếng phát ra từ các nhạc cụ bộ gõ. Một hệ thống âm thanh với độ chi tiết cao, khi chơi sẽ đem đến cho người nghe cảm giác ngoài những thứ mình đang nghe ra, âm nhạc còn có những điều gì đó rất khó để tả lại bằng lời.

do thi dai am

Xây dựng một hệ thống âm thanh tốt hay lựa chọn hai thiết bị khác nhau đôi lúc có thể trở thành tình huống đánh đổi – chọn giữa độ mượt hay mức chi tiết cao. Rất nhiều thiết bị tập trung vào độ mượt, chú trọng đến việc tái hiện toàn bộ các tín hiệu tức thời khiến âm thanh trở nên khá sắc. Trong nhiều trường hợp, sắc là đặc tính âm thanh không mong muốn vì nó vốn là độ cứng âm sắc của các tín hiệu nhất thời bị tập trung thể hiện quá mức. Tất nhiên, với một chất âm sắc sảo, người nghe có thể nhận ra tất cả các chi tiết, thế nhưng lúc này chất âm sẽ rất mạnh bạo, nặng tính phân tích và dễ gây mệt mỏi. Các tín hiệu ở mức âm lượng thấp cứ liên tục xuất hiện, khiến người nghe chỉ muốn tắt nhạc hoặc hạ âm lượng xuống thật thấp. Đó chắc chắn không phải là dấu hiệu tốt.

Có những thiết bị sở hữu chất âm trái ngược hoàn toàn, không sắc sảo và cũng chẳng nặng tính phân tích, thế nhưng cũng chẳng đem đến cho người nghe bất cứ thông tin cụ thể nào. Chúng ta gọi đó là những thiết bị mượt quá mức,hoặc thiếu đi độ chi tiết. Chất âm của thiết bị này khá nhạt nhòa vì chúng đã tước đi những chi tiết cần thiết nhất để khiến cho âm thanh trở nên giống như ngoài đời thực. Nhìn chung, chất âm này không khiến người nghe bị mệt mỏi, thế nhưng cũng chẳng làm cho họ cảm thấy có hứng thú hay yêu thích âm nhạc hơn.

chat am

Thiếu độ chi tiết thường là hậu quả không mong muốn trong việc loại bỏ độ sáng/chói hoặc gợn hạt ở các dải âm cao. Những thiết kế tập trung vào việc loại bỏ sự mạnh bạo của các dải cao thường có nguy cơ làm mất đi nhiều thông tin quan trọng, do đó có mức độ chi tiết thấp. Nhiều người thích chất âm như vậy vì họ cho rằng âm thanh như thế rất tự nhiên. Trên thực tế, có những thiết bị được chế tạo với độ chi tiết thấp hơn bình thường để đảm bảo rằng nhạc tính sẽ cao hơn.

Thực ra, rất hiếm có thiết bị nào có thể giới thiệu đầy đủ các chi tiết mà không làm cho âm thanh bị sắc hơn bình thường. Các thiết bị âm thanh tốt nhất có khả năng thể hiện rõ ràng các chi tiết ở mức âm lượng thấp, nhưng không khiến người nghe cảm thấy mệt mỏi, vì vậy trải nghiệm âm nhạc trở nên rất thú vị. Có thể nói, đó là những thiết bị có sự phối hợp hài hòa giữa sự mượt mà, giàu nhạc tính cũng như độ chi tiết cao.

chat am 1

Sự nhất quán

Khi nhắc đến sự nhất quán, ta cần hiểu rằng đây là đặc điểm của âm nhạc, đem đến cho người nghe sự thỏa mãn rất cao. Nhất quán ở đây có nghĩa là là các dải trầm, trung và cao kết hợp hài hòa với nhau nhưng vẫn có sự tách bạch, chứ không phải liền vào làm một để rồi không thể phân biệt rạch ròi từng dải một.

Đối với nhạc biểu diễn trực tiếp, sự nhất quán không phải vấn đề gì quá lớn. Nhưng khi xem xét ở âm thanh tái tạo, chúng ta sẽ thấy có khá nhiều vấn đề. Đối với loa điện động với âm thanh hướng trước truyền thống, việc lựa chọn driver khác nhau có thể làm tăng thêm độ phức tạp, nhưng cũng phần nào làm hỏng tính nhất quán. Đối với driver có nắp chống bụi (dust cap), đôi lúc chúng có thể khiến dải cao bị kéo đuôi do các chi tiết thêm vào tạo ra độ trễ không đáng có. Sự kéo đuôi này là kết quả của việc đáp tuyến tần số của dải cao bị bất thường. Nhìn chung, các vấn đề về nhất quán thường là do thiết kế lựa chọn đánh đổi sự nhất quán để lấy khả năng mở rộng đáp tuyến tần số. Dù sử dụng driver đồng trục hay kết cấu bình thường, vấn đề này vẫn luôn xuất hiện.

he thong hi end 1

Khái niệm nhất quán không chỉ được sử dụng cho loa hay thiết bị, đôi khi nó còn để chỉ về đặc tính của độ động, đặc biệt là cảm giác các âm thanh tức thời có thể kết hợp ăn ý với những âm thanh khác. Điều này sẽ giúp cho âm thanh giống như một thể thống nhất nhưng vẫn có sự khác biệt rõ ràng. Nhất quán là đặc điểm khiến âm thanh tái tạo trở nên tự nhiên hơn hẳn so với tất cả các đặc điểm khác.

(Hết kỳ 11)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Giới thiệu dòng loa Pylon Audio Sapphire

Bách Diệp