Tìm hiểu về mâm đĩa than (phần 5)

Hệ cơ là một trong bốn bộ phận cơ bản của một mâm đĩa than. Trong kỳ này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về các loại hệ thống động cơ sử dụng phổ biến cho mâm đĩa than hiện nay.

Hệ cơ của mâm đĩa than có kết cấu khá cơ bản, sử dụng motor để làm nhiệm vụ xoay mâm đĩa. Nhìn chung, các mâm đĩa than cao cấp hiện nay đều sử dụng hệ cơ dùng dây cu-roa. Mâm xoay lúc này sẽ được kéo bởi một vòng cao su nối ở pulley của động cơ với rìa ngoài của mâm xoay.

dau dia than denon dp 450us

Các mâm đĩa than tầm trung, phổ biến trên thị trường vào những năm 70 – 80 của thế kỷ trước, cũng như một vài mẫu cao cấp hiện nay sử dụng bộ cơ direct drive, tức motor được lắp trực tiếp vào mâm xoay. Trục quay của motor cũng chính là trục xoay mâm mà chúng ta đặt đĩa vào. Khi giới thiệu đến với công chúng, mục đích của nhà sản xuất chính là để giải quyết các vấn đề của mâm đĩa than dùng dây cu-roa. Với loại mâm đĩa than này, người nghe không phải lo dây cu-roa bị kéo giãn hay bị hỏng nữa, đồng thời tốc độ xoay của motor có thể kiểm soát được một cách chính xác, khiến hiện tượng méo tiếng do thay đổi tốc độ (wow and flutter) hiếm khi xuất hiện. Bộ cơ direct drive thường có kiểm soát tốc độ bằng dòng điện, đôi lúc còn có cả cơ chế servo vòng lặp khóa pha (PLL), cả hai chi tiết này đều đảm bảo sự ổn định tốc độ cho thiết bị.

Ở các hệ thống servo, người ta sẽ dùng cảm ứng nhận diện tốc độ của mâm xoay, từ đó gửi tín hiệu hồi đáp đến motor để đảm bảo mâm đĩa than quay liên tục với tốc độ ổn định và chính xác. Tuy nhiên, ở các hệ thống servo, tín hiệu chỉnh sửa chỉ được tạo ra sau khi hệ thống đã phát hiện ra lỗi, do đó sẽ có hiện tượng xung nhịp đối với tốc độ quay. Đồng thời, sự thay đổi đột ngột về tốc độ cũng dễ bị phát hiện đối với những ai có cảm nhận nhạy cảm. Dù vậy, bất lợi lớn nhất của loại hệ cơ này lại nằm ở chỗ các rung chấn từ motor sẽ truyền trực tiếp lên đĩa than.

Như đã viết ở trên, hầu hết các mâm đĩa than cao cấp ngày nay đều sử dụng dây cu-roa. Thay vì đưa trực tiếp rung chấn từ motor lên mâm xoay giống như bộ cơ direct drive, dây cu-roa sẽ đóng vai trò bộ đệm để tách mâm xoay ra khỏi motor. Vì thế, các nhiễu ồn từ motor sẽ bị cách ly khỏi mâm xoay, dẫn đến hoạt động yên tĩnh hơn mâm đĩa than direct-drive thông thương. Dây cu-roa cũng giúp cho việc thiết kế hệ treo đơn giản hơn, sử dụng thân máy phụ hiệu quả hơn.

Rất nhiều mâm đĩa than dùng dây cu-roa không được trang bị tính năng kiểm soát tốc độ thật sự chất lượng, motor chỉ được thiết kế chung chung, quay với tốc độ tương đối cao (tầm 1000 vòng/phút). Tốc độ quay lớn này kết hợp cùng mâm xoay cỡ lớn và pulley có chu vi đường kính nhỏ dẫn tới tốc độ 33 1/3 vòng/phút của mâm xoay. Motor dùng cho mâm đĩa than là motor đồng bộ với dòng xoay chiều, có nghĩa là tốc độ quay sẽ do tần số của điện áp dòng xoay chiều quyết định. Tuy nhiên dòng điện xoay chiều của chúng ta hiện nay bị nhiễm nhiễu ồn và dao động khá nhiều, cho nên tốc độ của mâm xoay cũng phần nào bị ảnh hưởng. Thường gian dao động thường khá ngắn, chỉ tính bằng giây hoặc phút, thế nhưng chừng đó là đủ để làm hỏng mất cao độ, âm sắc và độ chính xác âm hình. Kết quả là một vài nhà sản xuất đã quyết định sử dụng bộ nguồn đặc biệt cho thiết bị. Bộ nguồn này tạo ra một sóng sine ổn định, thuần chất với độ dao động chính xác, sau đó khuếch đại lên thành 120V hay 220V để cấp cho motor của mâm đĩa than. Ở một mâm đĩa than như vậy, nguồn điện thông thường sẽ tạo ra rung chấn nhỏ nhưng rất dễ phát hiện cho motor. Tuy nhiên, sau khi chuyển sang bộ nguồn mới, motor sẽ chạy êm đến mức dù có giữ ở trong tay, người dùng khó có thể nhận ra bất cứ hoạt động nào.

mam dia than dung day cu-roa dep

Motor của mâm đĩa than cũng có khả năng trở thành một nguồn tạo ra rung chấn. Khi motor quay, nó sẽ tạo ra các rung động có thể truyền sang các bộ phận khác, tạo thành những rung chấn với tần số thấp, âm lượng nhỏ. Ngay cả khi không thể nghe thấy những rung chấn ấy, chúng vẫn có thể khiến chất lượng âm thanh bị suy giảm đáng kể. Bởi lý do này, một số mâm đĩa than có thiết kế motor nằm ở ngoài thân máy, được đặt trong casing riêng và xử lý bằng vật liệu giảm chấn. Ở một vài thiết kế khác, motor được lắp trên thân máy phụ, được thiết kế cách ly để rung chấn không ảnh hưởng đến những bộ phận khác.

(Hết)

Tìm hiểu về mâm đĩa than (phần 1)

Tìm hiểu về mâm đĩa than (phần 2)

Tìm hiểu về mâm đĩa than (phần 3)

Tìm hiểu về mâm đĩa than (phần 4)
Bạn có thể tham khảo sản phẩm khác tại đây

Lịch sử hình thành thương hiệu Tannoy

Thanh Tùng