Tụ điện – Linh kiện nhỏ tạo nên chất âm đặc biệt của hệ thống (phần 2)

Tụ điện – Linh kiện nhỏ tạo nên chất âm đặc biệt của hệ thống (phần 2)

Friday 21/06/2019 3:00 pm GMT +7

Xem thêm:

Kỳ trước, chúng ta đã tìm hiểu qua về tụ điện hoá. Trong kỳ này, chúng ta sẽ tìm hiểu nốt về các loại tụ điện còn lại trong thiết bị âm thanh

Hầu hết các tụ điện trong thiết bị audio vốn không dùng để làm tụ nối hay để cung cấp điện, mà mục đích của chúng là để định hình tín hiệu. Những tụ điện tí hon này rất đa dạng về mặt chất lượng, chẳng khác gì tụ điện hoá và khi thay đổi chúng, lợi ích mang lại cũng khá rõ rệt.

Tụ đĩa gốm là một trong những tụ điện nhỏ đầu tiên từng xuất hiện trên thị trường. Cho đến nay chúng vẫn được dùng ở rất nhiều thiết bị, đặc biệt là ampli guitar. Về chất âm thì loại tụ này rất kém, âm thanh thường khô khan, khó nghe, đặc biệt là ở các dải cao. Tụ đĩa gốm còn bị hiện tượng nhiễu vi âm (microphonic) khá nghiêm trọng, vì đĩa gốm có thể chịu tác động từ bất cứ rung chấn nào trong không khí hay trong vỏ thiết bị và ảnh hưởng tới tín hiệu. Nếu tìm thấy những tụ đĩa gốm này, cách tốt nhất là thay chúng bằng tụ polystyrene hoặc tụ polypropylene.

Tu mang tapchihifi

Tất nhiên, cũng có những ngoại lệ nhất định. Tụ đĩa gốm cực kỳ hữu ích cho việc bypass tần số radio và chuyển chúng xuống mặt đất. Chúng ta có thể tìm thấy tụ đĩa gốm lắp ở vị trí tiếp địa của đầu vào và thân máy để giữ cho tần số radio không xâm nhập vào hệ thống. Nếu tìm thấy tụ gốm như vậy, đừng làm gì cả. Đôi lúc tụ đĩa gốm cũng được dùng trên bảng mạch, ở giữa chân nguồn cấp điện và nối đất để ngăn chặn nhiễu tần số vô tuyến. Các tụ này có thể thay bằng tụ màng xếp chồng (stacked film capacitor) hoặc tụ polypropylene. Thế nhưng, trong trường hợp tụ điện mới không hoạt động hiệu quả, người dùng có thể sẽ cần lắp tụ đĩa gốm cũ lại.

Ngoài tụ đĩa gốm ra còn có tụ mica và loại này thậm chí còn lâu đời hơn, thế nhưng loại này giờ không còn được sử dụng phổ biến nữa. Đặc tính của tụ mica cũng rất giống tụ gốm, vì thế người dùng có thể thay các tụ mica bằng tụ polystyrene.

Cac loai tu dien tapchihifi

Tụ giấy thường được tìm thấy bên trong các thiết bị trước năm 1980. Dù vậy chúng vẫn được dùng khá nhiều trong ampli guitar. Chất âm của tụ giấy thường hơi khô ở các dải cao, thiếu kiểm soát ở dải trầm và mờ nhạt tại trung âm. Đối với tụ giấy, đồ để thay tốt nhất là tụ polypropylene. Dù vậy, bản chất của ampli guitar vốn là để tạo ra âm sắc riêng bên cạnh việc khuếch đại âm thanh, do đó người dùng nên giữ lại các tụ giấy nếu tụ mới không đem lại chất âm như mong muốn.

Tụ điện polyester (hay còn gọi là Mylar) là loại tụ thế hệ mới thay thế cho các tụ giấy trước đây. Nếu như nhà sản xuất nói rằng thiết bị điện hay loa sử dụng tụ màng, thực tế họ đang nhắc đến tụ polyester. Loại tụ này thực ra chất lượng cũng tương đối, nhưng âm bass thường có xu hướng thiếu cân bằng, ngắn và quá tròn trịa, trong khi âm cao bị mờ nhạt. do đó khi có điều kiện, người dùng cũng có thể nâng cấp, thay thế tụ polyester.

Có một loại tụ polyester đặc biệt được gọi là tụ màng xếp chồng. Loại tụ này được thiết kế để thay thế cho tụ đĩa gốm, thường có kích thước khá nhỏ gọn. Nếu dùng để bypass tín hiệu radio, đây là loại tụ có chất lượng tốt, nhưng để xử lý chất lượng audio thì chúng không thể bằng tụ polypropylene được.

tu dien cac loai tapchihifi

Tụ polypropylene là loại linh kiện chính dùng để nâng cấp, thay thế cho các tụ khác trong thiết bị. Chất lượng của tụ rất hoàn hảo, độ tin cậy cũng khá cao và quan trọng hơn, nguồn cung cấp cho loại tụ này cung không quá hiếm. Đối với điều kiện làm việc không quá cao, mức điện áp thấp, dòng 50V ECQ-P của Panasonic rất tuyệt, vấn đề duy nhất chỉ là điện dung của chúng chỉ ở mức 0.47pF. Các thương hiệu như Old Colony Sound Labs, Mouser Electronics, Parts Connection, và Welborne Labs cung cấp tụ polypropylene với kích thước lớn hơn và giá thành khá đa dạng, từ hợp lý cho đến mức cực kỳ cao. Dù vậy, người dùng cần cân nhắc một điều: polypropylene vốn không phải là một loại vật liệu thực sự có tính hiệu quả cao. Vì thế tụ polypropylene thường lớn hơn tụ polyester có cùng trị số. Do đó, trước khi đặt mua tụ, hãy đảm bảo rằng tụ thay thế có thể đặt vừa bên trong thiết bị.

Tụ polypropylene có hai loại chính: tụ màng và tụ kim loại hoá. Tụ màng thường có chất lượng hoàn hảo nhưng kích thước quá lớn, trong khi tụ kim loại hoá thường nhỏ hơn nhưng theo ý kiến của nhiều người, chất lượng âm thanh không bằng tụ màng. Người dùng nên tránh đặt tụ polypropylene kim loại hoá ở mạch đèn điện tử có điện áp một chiều mức cao chạy qua vì chúng có thể dễ dàng gây ra đoạn mạch.

Cuối cùng, loại tụ mà chúng ta nhắc đến ở đây là tụ polystyrene, tụ điện có chất lượng cao nhất mà người dùng phổ thông có thể mua được (tụ Teflon có chất lượng cao hơn nhưng cực kỳ đắt). Trị số điện dung của tụ polystyrene khá nhỏ, chỉ khoảng 0.05F (tương đương 50 tỉ pF), đồng thời tụ cũng rất dễ hỏng trong quá trình hàn, nhưng chất lượng âm thanh của tụ polystyrene thì miễn chê, rất sạch, rất chi tiết với âm cao cực kỳ hoàn hảo. Do đó, đây cũng là một trong những tụ điện đáng để tìm kiếm nhất.

(Hết kỳ 2)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lịch sử hình thành Klipsch

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Tin liên quan