Từ ống trụ bọc sáp cho đến đĩa vinyl (phần 3)

Mặc dù số lượng sản xuất ngày càng nhiều, độ chính xác ngày càng cao, đĩa than khi đến lúc vẫn bị thay thế bởi CD. Ngày nay, cho dù nhu cầu đĩa than đã xuất hiện trở lại, rất khó để loại hình này quay về thời cực thịnh như trước đây.

dau dia than

Khi yêu cầu về chất lượng âm thanh cao nhất bắt đầu xuất hiện, cả máy chạy đĩa hát và máy thu âm đều trở nên to lớn, đồ sộ và đắt đỏ hơn trước đây rất nhiều, tỉ lệ thuận với độ chính xác ngày càng tăng. Một điều rất dễ nhận thấy là chất lượng của đĩa vinyl đã đạt đến đỉnh điểm từ cách đây hàng chục năm. Ngay cả quá trình cắt đĩa hiện tại cũng không thay đổi gì so với thời điểm đĩa than còn phổ biến.

Nhu cầu về chất lượng ấy thậm chí còn lớn hơn khi mà thế giới bước vào thời kỳ stereo, công nghệ thu âm và làm đĩa lúc này đã rất phát triển. Trong khi đó, đĩa hát trở thành loại hình lưu trữ âm nhạc được sử dụng phổ biến tại nhà cũng như ở những nơi công cộng.

Ở thời điểm những năm 50-60, một lần in đĩa nhỏ của một nghệ sĩ vô danh để thăm dò phản ứng thị trường cũng có thể lên đến khoảng 20 nghìn đĩa. Những ngôi sao lớn với đẳng cấp thế giới có thể bán hàng triệu đĩa chỉ trong một thời gian rất ngắn và không có gì ngạc nhiên khi mỗi lần in, họ có thể mạnh tay chi cho hàng trăm nghìn đĩa.

Giờ đây, mọi thứ đã khác hơn hẳn so với ngày xưa. Cách đây hơn 35 năm, băng cassette đã chính thức soán ngôi của đĩa vinyl. Về sau, loại hình này bị thay thế bởi đĩa CD. Cuối cùng cả hai đều trở thành bóng ma của quá khứ. Những năm gần đây, băng cassette bắt đầu có sự trở lại, thế nhưng doanh số vẫn còn kém đĩa vinyl rất nhiều. CD vẫn tồn tại khá phổ biến nhưng nằm trên đà tuột dốc không phanh, chẳng thể hồi phục lại nữa. Ngay cả doanh thu từ đĩa vinyl cũng cực kỳ thấp so với thời hoàng kim của nó. Thế giới ảo đang ngày càng trở nên quan trọng, chiếm một phần không nhỏ trong cuộc sống hàng ngày. Rất nhiều công ty sẵn sàng bỏ ra một số tiền khổng lồ chỉ để phục vụ cho việc marketing, khách hàng cũng sẵn sàng chi trả cho các thiết bị với giá không hề thấp chút nào chỉ để phục vụ cho nhu cầu giải trí trên mạng.

Dù vậy, sự thay đổi về mặt xã hội cũng như văn hóa vẫn đang diễn ra từng ngày. Sự hồi sinh của đĩa than, dù có hạn chế đến đâu, có thể vẫn là kết quả của việc người nghe bắt đầu chú ý đến việc nghe nhạc nghiêm túc, với các thiết bị hữu hình ở bên cạnh họ, hoặc có thể đó chỉ là do các audiophile lớn tuổi hoài niệm về một chất âm từ quá khứ mà thôi.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng nhu cầu cho loại hình này vẫn rất thấp. Ngày nay, trung bình một đơn hàng mà nhà máy ép đĩa chỉ dao động trong khoảng 500 – 1000 đĩa. Trong quá khứ, họ sẵn sàng từ chối một đơn hàng 500 đĩa mà không cần đưa ra lý do, thế nhưng, giờ đây cho dù số lượng trong đơn chỉ dừng lại ở mức 300 đĩa, nhà máy cũng không thể từ chối được. Trong kỷ nguyên của internet, ngay cả những nghệ sĩ thành công nhất giờ đây cũng chỉ có thể bán được khoảng 10 nghìn đĩa, và không phải lúc nào cũng có thể bán nhanh được.

Đây có lẽ cũng là nguyên nhân chính dẫn đến những lời phàn nàn về việc chất lượng đĩa hát ngày nay không bằng các đĩa cũ được. Mọi thứ đều bắt đầu từ quá trình thu âm. Trước đây, nếu như việc bán 500 nghìn đĩa có thể bù đắp lại cho toàn bộ quá trình sản xuất, làm đĩa thì giờ việc chỉ bán được 500 đĩa buộc người ta phải cắt giảm đi rất nhiều thứ, không phải chỉ thu âm mà cả công đoạn làm đĩa master hay sản xuất cũng chịu số phận tương tự. Việc cắt đi một vài công đoạn để đảm bảo sản phẩm vẫn ra được thị trường không khó, nhưng cái giá đổi lại chính là chất lượng.

Trong thời kỳ mà các thiết bị dân dụng giá rẻ xuất hiện tràn làn, nhanh chóng lỗi thời, các xu thế công nghệ đến rồi qua đi cũng rất nhanh, liệu rằng một bản thu stereo dạng ống trụ chạy trên những cỗ máy vận hành bằng điện sẽ xuất hiện? Những bản thu này có thể sẽ được sản xuất với số lượng rất ít, chỉ để phục vụ cho một số lượng audiophile hạn chế muốn trải nghiệm cảm giác hoài cổ, ít tới mức không ai buồn nghĩ đến việc sản xuất hàng loạt chúng. Đó sẽ là những bản thu chất lượng cao nhưng không đủ hấp dẫn để khiến người ta nghĩ tới việc phổ biến hóa nó, làm cho chất lượng ngày càng tệ đi. Thế nhưng, liệu chúng ta có cần một định dạng analog khác, khi mà công nghệ digital đang ngày càng làm tốt công việc của mình?

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây

Từ ống trụ bọc sáp cho đến đĩa vinyl (phần 1)

Từ ống trụ bọc sáp cho đến đĩa vinyl (phần 2)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Sự trở lại của băng cối

Nguyễn Hào