Vật liệu thùng loa (kỳ 1)

Trong kỳ này, chúng ta sẽ cùng nghiên cứu về một trong những vật liệu phổ biến nhất để làm thùng loa, đó là gỗ và các loại ván gỗ khác nhau.

 Gỗ nguyên và các loại ván dăm gỗ từ lâu đã được sử dụng để làm thùng loa cỡ vừa hoặc cỡ lớn. Các loại vật liệu khác cũng đã từng được dùng ở mức độ hạn chế, nhưng về sau chúng sẽ mở đường cho những thay đổi lớn lao. Hầu hết loa bookshelf hay các thùng loa cỡ nhỉnh hơn chút đều được làm bằng ván MDF, được dán vinyl và có rãnh gấp giống như ở hình dưới. Trong quá trình gấp rãnh, người ta sẽ cắt rãnh chữ V lên một tấm ván gỗ lớn, vết cắt này gần sát vào lớp dán vinyl. Sau đó đổ keo lên rãnh và rồi gấp các rãnh lại để tạo thành hình hộp hoàn chỉnh. Các thùng gỗ ván dăm thường rất rẻ, lúc nào cũng có sẵn và đã được sử dụng từ khá lâu để làm loa.

vat lieu thung loa

Hầu hết mọi người đều biết rằng MDF về cơ bản có những đặc tính âm học khá tốt, thế nhưng để uốn cong hay để tạo hình đặc biệt đòi hỏi cần phải có chi phí khá lớn, đi kèm với đó, tấm gỗ MDF cũng đòi hỏi phải rất dày và nặng. Hầu như ta không thể tìm thấy những mẫu loa soundbar cỡ nhỏ, những mẫu loa thông minh hay loa treo tường mini nào sử dụng thùng loa MDF cả.

Ngoài ra, thùng loa gỗ cũng có những hạn chế nhất định. Các cạnh thùng vuông, sắc sẽ gây nhiễu xạ âm thanh không mong muốn. Trong khi đó, tấm ván mặt trước, nơi woofer và tweeter được gắn lên trực tiếp sẽ khiến chúng cùng nằm trên một mặt thẳng, từ đó khiến trọng tâm âm học bị lệch. Bên cạnh đó, thùng loa này sẽ không khác gì các mẫu loa khác bán ngoài cửa hàng, khó thu hút được khách vì thiết kế bên ngoài quá tầm thường.

Quay trở lại những năm 1970, nếu bước chân vào một cửa hàng thiết bị âm thanh, chúng ta gần như không thể tìm thấy một thiết bị nào có thùng được làm bằng nhựa. Khi ấy người ta quan niệm nhựa chỉ dùng để làm đồ chơi, máy điện đàm hoặc các radio bán dẫn di động chứ không phải để làm thiết bị âm thanh. Có khả nhiều lý do, nhưng một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khi ấy là công cụ xử lý nhựa để có thể làm ra một món đồ với chất lượng cao cực kỳ tốn kém, và doanh số bán ra khó có thể bù lại cho chi phí ấy được.

Giờ đây, các thiết bị âm thanh gia dụng phổ thông đã trở nên phổ biến trên toàn thế giới, với số lượng nhiều tới mức không thể đếm được. Thời hoàng kim của những cửa hàng công cụ máy và thiết bị thủ công đã qua từ rất lâu. Giờ đây, chúng đã được thay thế hoàn toàn bằng các máy cắt CNC với độ chính xác rất cao từ 3D CAD ở Trung Quốc, do các kỹ sư chuyên nghiệp thực hiện và chi phí cực kỳ hợp lý.

Ngoài ra, một trong những lý do đồ nhựa trong quá khứ không được ưa chuộng là vì chúng không phù hợp với không gian xung quanh của một cửa hàng audio. Ngay cả những chiếc radio để bàn KLH nhỏ tí tẹo cũng phải được phủ veneer màu walnut. Những chiếc receiver hai kênh của Fisher hay Kenwood lúc nào cũng có lựa chọn vỏ gỗ và chúng thường đi kem với với những cặp loa thùng gỗ ván dăm dày 1.5cm, với vinyl màu vân gỗ được phủ ở bên ngoài. Đó là một thế giới mà đồ gỗ chiếm phần lớn bởi chúng không chỉ gợi nên cảm giác sang trọng nhưng gần gũi mà còn thể hiện rất rõ quan điểm: đồ âm thanh cũng là đồ nội thất trong nhà.

Ngày nay, chỉ cần bước chân vào một cửa hàng đồ điện tử, chẳng hạn như Apple store, chúng ta có thể thấ cơ man các sản phẩm có vỏ ngoài làm bằng nhựa, xen lẫn trong số đó là những thiết bị cao cấp có vỏ bằng nhôm. Thời kỳ trước, đồ gỗ rất đắt bởi lẽ nó là vật liệu không tái chế được, khác hoàn toàn nhựa vốn có gốc từ dầu. Cuối những năm 1990, các cặp loa được đánh sơn mài đen hay phủ vân gỗ cao cấp bắt đầu xuất hiện trở lại, chủ yếu là do sự xuất hiện của những nhà máy sản xuất thùng loa gỗ cao cấp ở Trung Quốc. Ngày nay, hầu hết các xưởng sản xuất đồ gỗ của Trung Quốc đều rơi vào một trong ba tình huống sau: hoặc mở rộng sản xuất sang lĩnh vực khác như làm đồ nội thất cao cấp cho các khách sạn, cửa hàng, hoặc lay lắt tồn tại, chuyển hẳn sang làm công việc khác, xấu nhất là phải đòng cửa.

Có một vài yếu tố khiến các cơ sở này không còn làm thùng loa cao cấp nữa. Trong số đó có những nguyên nhân quen thuộc như thị trường âm thanh trên thế giới ngày càng đi xuống, chi phí cho công việc vốn dĩ vất vả và tốn thời gian như thế này rất cao. Ngoài ra, công nhân Trung Quốc không còn hứng thú với những công việc khó khăn như thế này nữa.

(Hết kỳ 1)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Vật liệu thùng loa (kỳ 2)

Vật liệu thùng loa (kỳ 3)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những loại rung chấn cần xử lý trong hệ thống âm thanh

Nguyễn Hào