Vật liệu thùng loa (kỳ 2)

Thùng loa gỗ thời kỳ đầu được làm rất đơn giản và có nhiều nhược điểm, thế nhưng về sau, các kỹ sư thiết kế áp dụng thêm nhiều cải tiến vào để cải thiện chất lượng thùng loa, từ đó đem đến chất lượng hoàn toàn khác hẳn.

Trong thời điểm gỗ nguyên khối ngày càng khan hiếm, veneer gỗ thật trở nên cực kỳ đắt đỏ, còn gỗ ván dăm phủ vinyl và dán vân gỗ giả ngày càng ít được ưa chuộng hơn, liệu các hãng sản xuất còn có lựa chọn nào khác? Trong suốt nhiều năm, vô số công nghệ mới đã ra đời, tạo nên cuộc cách mạng cho ngành công nghiệp sản xuất thùng loa, nhưng không phải tất cả đều có thể áp dụng được vào thực tiễn.

vat lieu lam thung loa

Giữa những năm 1990, Cubicon bắt đầu sử dụng giấy tái chế để tạo thành các thùng hình ống với chất lượng chế tác rất ổn, được hoàn thiện với ngoại hình rất đặc biệt. Các thùng này đa dạng về hình dáng, có thể vuông, tròn, có hình chữ D (đối với hệ thống âm thanh xe hơi) hay hình thang (dành cho các discomobile – những sàn nhảy cỡ nhỏ vốn được hình thành từ những nơi vốn không có chức năng này). Loại vật liệu tổng hợp làm từ nhiều lớp giấy/resin kết hợp với nhau cực kỳ thích hợp cho viếc chống rung chấn thùng loa, trong khi các cạnh viền được bo tròn lại để giảm thiểu hiện tượng nhiễu xạ. Thế nhưng, đặc điểm của các thùng hình ống này khiến cho việc giữ được sự nhất quán, thùng nào cũng giống thùng nào rất khó khăn, khiến chúng không thể sản xuất hàng loạt được. Việc đóng nắp hai đầu thùng loa cũng khá rắc rồi, mặc dù một số cơ sở về sau đã tự chế ra được kỹ thuật sản xuất có thể áp dụng được. Cho đến nay, mặc dù vật liệu tái chế ngày càng trở nên phổ biến, chúng ta vẫn không thể tìm thấy bất cứ thùng loa nào làm từ giấy bìa cứng, dù rằng những thứ như soundbar hoàn toàn có thể áp dụng công nghệ này.

Kỹ thuật sử dụng hợp kim lõi tổ ong, vốn có độ phức tạp hơn hẳn từng được áp dụng cho mẫu loa Celestion SL600. Xuất hiện từ những năm 1980, các thùng loa này sử dụng hợp kim nhôm lõi tổ ong cực kỳ rắn chắc, có tên là Aerolam thay thế cho gỗ. Hợp kim lõi tổ ong cũng có những ưu thế nhất định, thế nhưng việc gắn driver, ghép mảnh thùng và tạo ra chất âm ấn tưởng chỉ là một vài trong số khá nhiều vấn đề khó giải quyết, hoặc nếu giải quyết được thì cũng khá tốn kém. Bên cạnh đó, có một kỹ thuật trước đây cũng từng rất khó được áp dụng cho thùng loa MDF, nhưng ngày nay thì hoàn toàn có thể, đó chính là sơn tĩnh điện cho gỗ. Công nghệ sơn tĩnh điện cho phép nhà sản xuất thiết kế thùng loa được các cạnh uốn cong, bo tròn, trong khi các kỹ thuật phủ laminate trước đây vốn phải phụ thuộc vào các góc cạnh vuông vắn không thể làm được. Sơn tĩnh điện còn được ưa chuộng bởi nó chỉ có một bước hoàn thiện duy nhất, không đòi hỏi phải sơn nhiều lớn hay thời gian chờ sơn khô quá lâu. Kỹ thuật này cũng được ưa chuộng bởi nó tạo ra được bề mặt nhẵn mịn, đồng thời bảo vệ sản phẩm gỗ MDF khỏi các vết trầy, xước làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ.

vat lieu lam thung loa 1

Không giống như kỹ thuật phủ vnyl, lớp hoàn thiện này hoàn toàn là hàng thật chứ không phải đồ giả. Kể từ thập niên 60 của thế kỷ trước, kỹ thuật sơn tĩnh điện đã tạo ra một cuộc cách mạng thực sự khi tạo ra được những lớp hoàn thiện bền bỉ, cực kỳ thân thiện với môi trường, đặc biệt là với những sản phẩm làm từ kim loại (đồ gia dụng, các bộ phận của xe hơi, khung loa, loa ngoài trời…). Tiến bộ về mặt công nghệ cũng góp phần đưa kỹ thuật sơn tĩnh điện lên những vật liệu nhạy cảm về nhiệt, chẳng hạn như ván dăm.

Ban đầu, gỗ MDF được cho là phù hợp với công nghệ sơn tĩnh điện, bởi độ xốp của nó khá thấp và bề mặt gỗ tương đối đồng nhất. Thế nhưng ở thời điểm 20 năm trước, quá trình này vẫn gặp phải rất nhiều hạn chế. Ngày nay, các cơ sở sơn tĩnh điện uy tín hoàn toàn có khả năng cắt và chuẩn bị gỗ MDF ngay tại chỗ. Đây là một điều rất quan trọng vì hàm lượng độ ẩm cần kiểm soát nghiêm ngắt thông qua việc giảm thiểu thời gian giữa cắt và sơn gỗ. Mặc dù đi sâu vào công nghệ này tương đối phức tạp, chúng ta có thể tạm hiểu rằng chất lượng vật liệu cũng như hiểu biết về quá trình thực hiện công nghệ ngày càng được cải thiện. Dù vậy, ngay cả ở thời điểm hiện tại, mỗi nhà sản xuất sẽ lại có một quy trình thực hiện khác nhau, có những nơi chỉ xử lý nhiệt, có nơi chỉ xử lý tia UV, trong khi lại có những nơi quyết định sử dụng cả hai.

(Hết kỳ 2)

Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây 

Vật liệu thùng loa (kỳ 1)

Vật liệu thùng loa (kỳ 3)

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Những loại rung chấn cần xử lý trong hệ thống âm thanh

Nguyễn Hào