Vì sao loa trung tâm không thay thế được hệ thống stereo?

Vì sao loa trung tâm không thay thế được hệ thống stereo?

Thursday 17/01/2019 2:24 pm GMT +7

Xem thêm:

Kể từ khi các giải pháp đa kênh phổ biến cho đến nay, việc sử dụng loa trung tâm trở nên rất phổ biến. Nhưng vì sao loa trung tâm không thể thay thế được cho các hệ thống âm thanh hai kênh cơ bản?

Câu hỏi: Có khá nhiều loa trung tâm có số lượng driver từ 5 chiếc trở lên. Nhưng tại sao loa trung tâm vẫn không thay thế được các hệ thống stereo thông thường, dù là cho mục đích xem phim hay nghe nhạc?

Trả lời: Trước hết, cần phải định nghĩa lại về khái niệm “stereo”. Ngày nay, cứ nhắc đến hệ thống stereo thì người ta sẽ hiểu đó là hệ thống hai kênh. Tuy nhiên, bản chất ban đầu của stereo (tiếng Hy Lạp cổ có nghĩa là bền vững) không phải là hai kênh âm thanh hay trái phải riêng biệt, mà là tạo ra cảm giác âm thanh xuất hiện ở một không gian ba chiều.

loa trung tam

Việc liên tưởng giữa khái niệm stereo với khái niệm hai kênh âm thanh chỉ xuất hiện do tình huống thực tế sau này. Thực chất, việc áp dụng các hệ thống âm thanh stereophonic ban đầu vốn dành cho phim ảnh, vốn được trình chiếu ở rạp với không gian rất rộng. Bộ phim đầu tiên sử dụng hệ thống đa kênh hoàn chỉnh là Fantasia, và hệ thống loa phía trước lúc nào cũng phải có đủ bộ trái, phải và trung tâm.
Để hệ thống âm thanh stereo thành công về mặt thương mại và được áp dụng rộng rãi, trước hết hệ thống này cần phải tiện dụng và sở hữu mức giá ai cũng mua được. Hiển nhiên, một hệ thống hai kênh lúc nào cũng có mức giá thấp nhất và dễ đặt loa trong phòng khách hơn là hệ thống có ba loa hay nhiều hơn. Vô hình chung, mọi hệ thống stereo dân dụng đều sử dụng hai loa và stereo gắn liền với khái niệm hai kênh âm thanh từ đấy.
Tuy nhiên, để giải thích một cách khoa học khi không quan tâm đến tính thực tiễn, hãy bắt đầu từ những chi tiết nhỏ nhất, cũng như từ thiết kế của một hệ thống stereo. Đối với mặt trước, chúng ta cần bao nhiêu kênh âm thanh? Chắc chắn là nhiều hơn hai.

loa trung tam dep

Cần nhớ rằng mấu chốt của việc này là tạo ra cảm giác thực tế cho người nghe. Khi nghe hệ thống stereo, chúng ta có cảm giác những âm thanh nhất định được phát ra từ một vị trí cố định, đó chính là ảo giác. Bộ não của chúng ta rất thành thạo trong việc phát hiện ra các chi tiết tưởng như vụn vặt, tốt đến mức không chỉ cảm nhận được những chi tiết đã có, não bộ còn tạo ra những chi tiết không có thực để kết hợp với nhau tạo thành một cảm nhận hoàn chỉnh, phù hợp với những gì mà não bộ cho là thực tế.
Hiển nhiên, khi nghe nhạc từ một hệ thống hai kênh, chắc chắn sẽ không có âm thanh nào đến từ vị trí giữa hai loa. Tuy nhiên, chúng ta vẫn cảm nhận được giọng vocal ở ngay vị trí chính giữa, đơn giản là vì điều đó khiến não bộ cảm thấy thực tế hơn là nghe thấy cùng một giọng hát ở hai vị trí khác nhau cùng lúc. Việc não bộ tạo ra những cảm nhận đối với các chi tiết kiểu như vậy là lý do vì sao hệ thống hai kênh stereo, với cách đặt loa chuẩn thực sự hoạt động hiệu quả.
Tuy nhiên, cách thức làm việc này không thật sự hiệu quả và nếu không có gì thay đổi, não bộ sẽ phải làm việc nhiều hơn để tạo ra cảm giác giống như thật. Cho nên, hệ thống càng tái hiện gần với thực tế bao nhiêu thì não bộ càng ít bị căng thẳng bấy nhiêu. Do đó, không thể phủ nhận là càng có nhiều kênh âm thanh càng tốt vì khoảng cách giữa thực tế và cảm nhận ảo là rất nhỏ, và chúng ta càng ít phải ép bản thân tạo ra những cảm nhận gần giống với thực tế.

loa trung tam tot

Tuy nhiên, có một trở ngại khác là số lượng loa trùng với số lượng kênh âm thanh riêng biệt. Do đó, nếu chuyển hệ thống hai loa thành hệ thống ba loa bằng cách thêm một kênh giữa, với âm thanh từ kênh này vốn là tổng hòa của tín hiệu từ hai kênh trái phải, người nghe sẽ còn rơi vào tình trạng khó phân biệt vị trí âm thanh trong âm trường 3D. Điều này cũng không khác gì việc cố tạo ra hiệu ứng stereo bằng cách gửi cùng một tín hiệu đến cả hai loa trái phải.
Ngay cả khi trong số tín hiệu được gửi đến loa có những tín hiệu riêng biệt, chỉ dành cho kênh trung tâm, người nghe cũng sẽ cảm thấy rằng âm thanh kém tự nhiên hơn hẳn so với hệ thống hai kênh thông thường. Có hai nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này. Nguyên nhân đầu tiên có thể là do chất lượng nguồn phát bản nhạc có vấn đề, do các kỹ sư âm thanh đã phải mix hàng chục bản ghi lại để phù hợp cho một hệ thống ba kênh. Nguyên nhân thứ hai là do loa trung tâm không cùng loại với loa trái phải. Để đạt được hiệu quả tốt nhất, ba loa này cần phải giống nhau và được đặt trong cùng một môi trường âm học. Một chiếc loa Bose nhỏ bé đặt ở vị trí trung tâm sẽ chẳng bao giờ hòa điệu một cách hoàn hảo với hai loa sàn đứng B&W 802 được.

loa trung tam chat

Tổng kết lại, việc hệ thống stereo với hai kênh ra đời là nhằm tạo ra cảm giác về không gian âm trường một cách thực tế nhất. Việc đặt một loa trung tâm ở giữa hai loa trái phải thực sự cần thiết khi cảm giác về âm trường quá rộng, khiến âm thanh từ hai bên khó tập trung lại được với nhau để tạo nên chi tiết từ vị trí ở giữa hai loa. Tuy nhiên, nếu biết đặt loa một cách chuẩn xác, sự xuất hiện của loa trung tâm hoàn toàn không cần thiết.

Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây

Lịch sử sơ khởi của loa

Nguyễn Hào

Từ khóa:

Loa Center