Xây dựng một phòng nghe từ giai đoạn nền móng: Cách âm cho phòng

Trong phần này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về bước cơ bản đầu tiên khi thiết kế phòng nghe nhạc –  xem phim, đó là thực hiện cách âm cho căn phòng.

Rất nhiều người nghe muốn chơi nhạc thật ồn ào mà không làm ảnh hưởng đến những người xung quanh, hoặc nghe nhạc trong một môi trường thật tĩnh lặng, không có bất cứ tạp âm nào từ bên ngoài lọt vào làm ảnh hưởng đến trải nghiệm. Trong nghiên cứu âm học, có một lĩnh vực rất đặc biệt chuyên nghiên cứu những vấn đề này, được gọi là cách âm (cách li âm học). Cách âm có thể hiểu đơn giản là ngăn không cho âm thanh từ khu vực này lọt sang khu vực khác. Nếu có dịp đến thăm các studio chuyên nghiệp vào giờ cao điểm, khi mà giao thông bên ngoài cực kỳ ồn ào, người nghe sẽ hiểu được sự im lặng đến mức gần như tuyệt đối ấy là như thế nào.

loa soundbar 2

Tuy nhiên, những studio chuyên nghiệp được xây dựng với sự đầu tư rất lớn cho phòng nghe ngay từ đầu là một chuyện khác. Giữ cho âm thanh ở trong phòng nghe không lọt ra những vị trí khác ở trong nhà là một nhiệm vụ đầy thách thức. Nó không chỉ đòi hỏi thiết kế tốt, thi công thật chính xác mà còn phải có rất nhiều tiền. Tuy nhiên, vẫn có một vài kỹ thuật / phương pháp giúp ngăn cho âm thanh lọt ra ngoài giảm xuống ở mức tối thiểu.

Có thể hiểu một cách ngắn gọn như sau: một vài âm thanh có thể lọt ra khỏi phòng nghe từ cửa và các chỗ hở khác. Ngay cả những vết nứt nhỏ, khoảng cách giữa tường và sàn cũng có thể đủ để lọt một lượng khá lớn âm thanh ra ngoài. Để giảm thiểu hiện tượng này, chúng ta có thể thay cửa thường bằng cửa nguyên khối và che kín lại khe hở bằng những ron cao su mỏng tên là weather stripping, chúng thường được dùng để che những khoảng hở giữa các bộ phận phải di chuyển thường xuyên nhằm chống thất thoát hơi nên khá hiệu quả. Ron cao su cửa tủ lạnh cũng có hiệu quả tương tự như vậy. Người nghe có thể đầu tư tiền để mua cửa cách âm chuyên dụng. Đây cũng là một lựa chọn khá tốt với điều kiện cửa đó là do những hãng sản xuất đáng tin cậy trên thị trường cung cấp.

loa Amphion One12

Thứ hai, việc cách âm cho phòng nghe nếu muốn hiệu quả đòi hỏi cần phải có những khoảng đặc rất lớn giữa nguồn phát âm thanh và diện tích cần tránh để âm thanh lọt vào. Tường dày, tường hai lớp với các hốc chứa khí, các tấm chì và cửa nguyên khối kép đều là những phương tiện có khả năng cách âm rất cao. Hầu hết audiophile khi nghe nhạc ở nhà đều không cần cách âm đến mức này. Nhưng nếu cân nhắc, người nghe cần phải xác định trước rằng chi phí sẽ rất đắt đỏ. Những giải pháp nửa vời thường không mấy hiệu quả, cần phải ghi nhớ rằng chỉ có nghiêm túc đầu tư, ta mới có thể đạt được hiệu quả cách âm cao đúng như mong muốn.

Hiệu quả của tường trong việc giảm thiệu lượng âm thanh lọt ra ngoài được thể hiện bằng giá trị STC (Thông số cách âm – Sound Transmission Class). Chẳng hạn, một bức tường truyền thống được xây từ gạch chỉ, sau đó hoàn thiện (phủ sơn, vôi, ve, chống thấm) sẽ độ dày khoảng 110mm, giá trị STC xấp xỉ 40dB khi chưa lắp cách âm. Sau khi lắp bông thủy tinh dày khoảng 9cm, độ cách âm sẽ tăng lên 42dB. Trong khi đó, với độ dày tương đương thì tường thạch cao lại có khả năng cách âm lên đến 49dB. Tường kép với hốc chứa khí (xây từ hai lớp gạch đặc ruột, độ dày tổng thể 330mm) không chỉ cách nhiệt hiệu quả, chịu lực cao mà còn cách âm rất tốt, có giá trị STC vượt qua 55, thậm chí gần với 60dB. Tuy nhiên, ở Việt Nam, chúng ta lại không thường xuyên loại gạch này mà thay vào đó là loại gạch 2 lỗ, 4 lỗ, 6 lỗ thông suốt theo chiều dài viên gạch, điều này làm hiệu quả cách âm cho những bức tường kém đi đáng kể. Do đó, trước khi bắt đầu xây dựng phòng, người nghe cần dành thời gian tìm cho bằng được loại gạch có thiết hế gần như đặc rắn hoặc chỉ có vài lỗ nhỏ.

loa kef referene 3 dep

Như vậy, có thể thấy càng đầu tư cho phương pháp xây dựng bao nhiêu (đồng nghĩa với việc ngân sách bỏ ra cũng phải tăng theo), hiệu quả cách âm của bức tường sẽ càng tốt bấy nhiêu.

Có một thứ khác cũng có liên quan, đó là tiêu chuẩn độ ồn của phòng (noise criterion – NC). Đây là xếp hạng cho mức độ nhiễu ồn nền bên trong phòng nghe. Xếp hạng NC càng thấp, phòng nghe càng ít bị nhiễu ồn nền. Một phòng nghe tĩnh lặng sẽ khiến các chi tiết nhỏ với mức âm lượng thấp trở nên rõ ràng hơn, góp phần làm nên cảm nhận về không gian (vì rã âm vang được giải quyết tốt hơn). Đồng thời, khi nghe nhạc, ta cũng cảm nhận được nền âm tối, từ đó giúp nhận ra các chi tiết trong bản nhạc dễ dàng hơn.

Bạn có thể tham khảo sản phẩm khác tại đây

Hướng dẫn cơ bản cho đặt vị trí loa trong hệ thống stereo

Nguyễn Hào