Ý nghĩa của tần số 440Hz là gì?

Ý nghĩa của tần số 440Hz là gì?

Monday 20/05/2019 4:08 pm GMT +7

Xem thêm:

Bên cạnh con số 1kHz thường thấy ở thông số kỹ thuật của một thiết bị âm thanh, đôi lúc chúng ta có thể thấy con số 440Hz được nhắc đến. Vậy con số ấy có ý nghĩa như thế nào?

Câu hỏi: Tôi thấy con số 1kHz thường được sử dụng trong thông số kỹ thuật của một thiết bị âm thanh để làm mốc đo cho một đại lượng nhất định. Tuy nhiên, bên cạnh đó, tôi còn thấy một số người nhắc đến con số 440Hz. Xin được hỏi quý toà soạn, tần số 440Hz có ý nghĩa như thế nào?

Trả lời: Kính gửi quý độc giả.

Đúng như quý độc giả đã nhắc đến, con số 1kHz thường thấy trên các thiết bị âm thanh như loa, AV receiver hay ampli được coi là mốc để đo các đại lượng như độ nhạy, độ méo tiếng, tỉ lệ tín hiệu-nhiễu ồn. Đó là bởi vì 1kHz thuộc về trung âm, trong phạm vi tai người bình thường hoạt động nhạy cảm nhất.

Tan so 440Hz

Tuy nhiên, con số 440Hz thực ra không liên quan hẳn đến thiết bị âm thanh. Đây là cao độ của nốt La thuộc quãng tám thứ tư trong quan điểm của âm nhạc hiện đại. Và điều này có liên quan một chút đến lịch sử âm nhạc.
Sở dĩ gọi là trong quan điểm của âm nhạc hiện đại là vì vào thời của Bach, các nghệ sĩ khi đó chưa có một công cụ, một thước đo cụ thể để tinh chỉnh âm cho nhạc cụ. Cùng một bản nhạc, nhưng có những nơi sẽ chơi rất cao, có những nơi lại chơi rất thấp. Thậm chí, trong cùng một thành phố, ở những nhà thờ khác nhau, người ta tinh chỉnh đàn theo một chuẩn mực khác, khiến cho phong cách biểu diễn cực kỳ đa dạng.
Cao độ của các nốt nhạc mà nhạc cụ tạo ra sẽ thay đổi theo thời gian, tác nhân có thể do nhiệt độ hay do mài mòn, hư hao trong quá trình sử dụng. Vì vậy, trước khi âm thoa được tạo ra vào năm 1711, gần như không có một chuẩn nhất định để thống nhất việc tinh chỉnh cao độ giữa các khu vực khác nhau, thậm chí giữa những người biểu diễn trong cùng một khu vực. Dù vậy, ngay cả khi âm thoa đã được phát minh, việc thống nhất cao độ tinh chỉnh cũng không đơn giản. Ở những nơi khác nhau, người ta sẽ dùng âm thoa khác nhau, có tần số cộng hưởng khác nhau.

Tan so 440Hz dep

Thế rồi, bước sang thế kỷ 19, thời đại chuẩn hoá cao độ bắt đầu diễn ra. Nếu để ý một chút, chắc hẳn mọi người đều thấy rằng có mối liên hệ nhất định giữa độ dày của dây đàn và độ căng của dây với cao độ âm thanh mà dây đó phát ra. Chẳng hạn, độ căng dây càng lớn, âm thanh càng cao hay dây càng dày, âm của dây đó phát ra càng trầm. Đó là lý do vì sao double bass là nhạc cụ bộ dây có dây cực kỳ lớn, trong khi dây violin khá ngắn và mảnh.
Nhiều người nhận ra rằng nhạc cụ bộ dây nghe càng hay (tất nhiên đến một giới hạn nhất định nào đó) khi dây càng căng. Cách để thay đổi độ căng của dây dễ nhất là mua dây dày hơn để làm dây trầm, và chọn các dây mỏng hơn để làm dây đánh âm cao. Thế nhưng, ở thế kỷ 19, do hạn chế về mặt tài chính cũng như sản xuất, việc đổi dây không phải lúc nào cũng dễ dàng, vì thế người ta lựa chọn cách cuốn dây căng hơn để tạo ra âm thanh có cao độ lớn hơn và vì thế nghe sẽ hay hơn.

Tan so 440Hz tot

Các dàn nhạc giao hưởng vì muốn cạnh tranh với nhau nên cũng chỉnh cho dây đàn càng ngày càng cao. Thế nhưng, điều này lại gây ra rắc rối lớn cho ca sĩ khi họ cần phải bắt kịp với cả dàn nhạc, vì dây đàn có thể chỉnh được cao độ, nhưng dây thanh quản thì không. Vì thế, dưới sức ép của giới nghệ sĩ, năm 1859 chính phủ Pháp chính thức công bố tiêu chuẩn của nốt La ở quãng tám thứ 4 là A = 435Hz. Nhiều dàn nhạc ở Pháp và nhà hát opera ở châu Âu sử dụng tiêu chuẩn. Tuy nhiên, ở Anh, tiêu chuẩn mà Pháp đưa ra bị hiểu là tiêu chuẩn lỗi (có thể là do điều kiện thời tiết ảnh hưởng đến nhạc cụ), thế nên các dàn nhạc Anh thường tinh chỉnh với cao độ A = 439Hz.
Năm 1939, tại một hội nghị quốc tế ở Anh, những người tham dự đã thống nhất lấy A = 440Hz để làm chuẩn chung, vì lúc ấy các dàn nhạc khác nhau thường chỉnh tông theo những chuẩn khác nhau, đôi lúc có khi rất cao, lên tới A = 450Hz. Con số 440Hz sau này còn được hỗ trợ mạnh hơn khi BBC yêu cầu dàn giao hưởng của họ chỉnh về 440Hz thay vì 439Hz, bởi 439 là số nguyên tố, và tần số này rất khó cho các thiết bị tạo xung điện tử cơ bản tái tạo lại. Cho đến năm 1955, tiêu chuẩn A = 440Hz chính thức được Tổ chức Tiêu chuẩn Quốc tế (ISO) công nhận.

Tan so 440Hz chat

Như vậy, sau một giai đoạn lịch sử kéo dài vài trăm năm, ngày nay âm nhạc đại chúng đều quyết định lấy tiêu chuẩn của nốt La ở quãng tám thứ 4 là A = 440Hz. Tuy nhiên, hầu hết dàn nhạc giao hưởng không theo chuẩn này mà sẽ chỉnh lên một chút, thành 441, 442 hoặc 443Hz. Thậm chí, các dàn nhạc giao hưởng chuyên chơi các bản nhạc cổ sẽ tinh chỉnh khá đa dạng tuỳ theo bản nhạc mà họ biểu diễn, có thể dao động từ 415Hz đến 470Hz.

Bách Diệp

Từ khóa:

Tin liên quan